کلانشهر: به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان گیلان، ولی جهانی باستان شناس ایرانی و مدیرکل میراث فرهنگی استان گیلان اظهار داشت: باستان شناسان ایرانی با همکاری باستان شناسی متالورژی دانشگاه آکادمی علوم چین در حال انجام تحقیقات جدید در زمینه محوطه‌های متالورژی باستانی کشف شده قبلی در هسته و مناطق حایل ماسوله هستند. این اکتشافات مربوط به فعالیت‌های صنعتی مربوط به ذوب آهن اسفنجی و فلزکاری در دوره تاریخی و اسلامی است.

 به گفته جهانی، شواهد باستان شناسی نشان می‌دهد که منطقه ماسوله شهرک صنعتی مهمی در منطقه برای تولید آهن اسفنجی و ابزارآلات آهنی بوده و شهر تجاری و صنعتی ماسوله تحت تأثیر این فعالیت‌های صنعتی از دوران ایلخانان در این منطقه شکل گرفته است. 

 جهانی افزود: در تحقیقات میدانی اخیر، موزه ملی ایران در کنار دانشگاه آکادمی علوم چین، پیشرفت‌های چشمگیری در مطالعه فلزکاری باستانی در منظر فرهنگی ماسوله داشته است.

 فریدون بیگلری، معاون فرهنگی موزه ملی ایران و مسئول بررسی‌های باستان شناسی در هسته و مناطق حائل ماسوله، هم توضیح داد که چشم انداز منطقه دو سیستم به هم پیوسته را نشان می‌دهد: یکی متمرکز بر دامداری فراانسانی و دیگری بر استخراج و ذوب سنگ آهن.  این سیستم‌ها احتمالاً ترکیب شده‌اند تا یک اقتصاد پویا را شکل دهند که به خوبی با مراتع غنی و منابع سنگ آهن فراوان منطقه سازگار است.  شواهد از ارتفاعات منطقه نشان می‌دهد که قدمت دامداری فصلی حداقل به 7000 سال قبل باز می‌گردد.

 بیگلری در ادامه تاکید کرد: یافته‌های باستان شناسی حاکی از فعالیت‌های مهم چوپانی در دوران برنز و آهن است و این نظام اقتصادی در دوره‌های بعدی نیز به خوبی منطقه را شکل داده است.  با گذشت زمان، به ویژه در دوره‌های تاریخی و اسلامی - به ویژه دوران ایلخانی - بهره برداری سنگ آهن و ذوب فلزات رواج یافت و شهر ماسوله با این فعالیت‌های صنعتی شکل گرفته و توسعه یافته است.

علی اکبر وحدتی، دیگر باستان شناس درگیر در این پروژه، تأثیر فلزکاری در توسعه ماسوله را برجسته کرد: ذخایر سنگ آهن قابل توجه اطراف ماسوله و محوطه‌های باستانی متعدد در منطقه، شواهد باستان شناسی از کوره‌های کشف شده به همراه شواهدی از آهن کاری مانند سرباره آهن اسفنجی، حاکی از فعالیت گسترده فناوری مرتبط با استخراج سنگ آهن، تولید آهن اسفنجی و ساخت مصنوعات آهنی است.  این فعالیت جزء لاینفک اقتصاد اسلامی قرون وسطی در ماسوله و مناطق اطراف آن بود.

او همچنین خاطرنشان کرد: منابع تاریخی تایید می‌کنند که ذوب آهن، فلزکاری و تولید فرآورده‌های آهن در ماسوله از دیرباز در اقتصاد منطقه محور بوده است.

 در منظر فرهنگی ماسوله تعداد قابل توجهی از محوطه‌های باستانی مرتبط با ذوب آهن و توسعه این صنعت به ویژه توسعه ذوب آهن اسفنجی را می‌توان مشاهده کرد و این به یک محوطه محدود نمی‌شود.

 ابوالفضل علی، باستان شناس متخصص در متالورژی باستان، پیشرفت‌های فناوری در تولید آهن را بیشتر بررسی کرد: چشم انداز ماسوله مکان‌های فلزکاری متعددی است که نشان دهنده منابع غنی فلز و آهن منطقه و دانش تاریخی گسترده مردم آن است.  این منطقه از کوره‌های ذوب آهن تک مرحله‌ای به سیستم‌های پیچیده‌تر کوره‌های چهار مرحله‌ای تبدیل شد که نشان دهنده تحول در تکنیک‌های ذوب در طول زمان است.

او می‌گوید: رشد فعالیت‌های تجاری و صنعتی ماسوله به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی و همجواری با شهرهای مهم تاریخی مانند تبریز در دوره صفویه و سلطانیه در دوره ایلخانی و محور ارتباطی آن با قفقاز باید مورد بررسی قرار گیرد.