اختصاصی کلانشهر: مطلب پیش رو یادداشتی به قلم نیما فریدمجتهدی-پیام عالمی صف اول تهیه کنندگان پرونده ثبت ملی غار دیورش رودبار است. براساس اعلام اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان، غار نورچشمه دیورش به عنوان نخستین غار آبی ایران در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید. (بیشتر بخوانید)

غار نورچشمه دیورش

غار نورچشمه، دارای سه مظهر یا ورودی است و از غارهای آبی به شمار می‌رود. دهانه غار بزرگ است و حدودا 12 متر ارتفاع و 7 متر عرض دارد. دلیل نام گذاری غار جریان پرفشار آبی است که در فصل بهار از داخل آن بیرون می‌زند.

برخی معتقدند نام این غار «نوروز چشمه» است که دلیل این نام گذاری را وجود بیشینه جریان آب این غار در نوروز است. دهانه اصلی یا میانی غار، دارای موقعیت جغرافیایی"21.7´54°36 عرض شمالی و"40.5´35°49 طول شرقی است که در ارتفاع 373 متری از آب‌های آزاد قرار گرفته است. دو دهانه دیگر کوچک در اطراف این دهانه اصلی وجود دارند. دهانه سمت چپ که در ارتفاعی بالاتر قرار دارد (394 متر) و دهانه سمت راست که متصل به دیواره دهانه اصلی است. همان طور که بیان شد، این غار از نوع غارهای آبی است. از ویژگی اصلی این غار، خروج آب از دهانه اصلی این غار است. به طوری که در بیرون از این غار، بستر رودخانه فصلی پهناوری که منشاء آب آن از جریان خروجی غار تامین می‌شود، به چشم می‌خورد. این بستر فصلی در ارتفاعی پائین‌تر با بستر رودخانه‌ای که از چشمه معروف «سفیدآب» دیورش منشعب می‌شود، می‌پیوندد و رودخانه خرشک رود را شکل می‌دهند. 

غارهای یکی از مهمترین اشکال زمین شناختی به جای مانده طبیعی هستند. دلایل زیادی برای اهمیت آن‌ها می‌توان نام برد. بسیاری از غارها دارای آثار اسکلتی و فسیل مهره دارانی هستند. بسیاری از غارها در مناطق کارستی و به وسیله جریان‌های آب زیرزمینی تشکیل شده‌اند؛ پس به طورِ مستقیم با منابع آبی ارتباط دارند. از کارست‌ها، به دلیلِ امکان ذخیره حجم بالای آب زیرزمینی در آن‌ها، به عنوانِ گنجینه‌های مطمئن منابع آب یاد می‌شود. غارها به مثابه مهم‌ترین زیستگاه خفاش‌ها، تنها پرندگان پستاندار در کره زمین، نیز حائز اهمیت بالایی هستند. غارها به دلیل برخورداری از زیبایی‌های منحصر به فرد ساختاری، تنوع اشکال، کانی سازی‌های بی‌بدیل، معابر و گذرگاه‌های جذاب و در عینِ حال، رعب انگیزی و راز آلودگی همواره مورد توجه طبیعت گردان و غارنوردان قرار دارند. از لحاظ باستان شناسی غارها از سه منظر اهمیت دارند. نخست فسیل‌های برجای ماده در آن‌ها از انسان‌های نخستین،  دوم آثار حیات بشر نخستین، از جمله دیوار نوشته‌ها، ابزار و وسایل برجای مانده از دوره‌های تاریخی پیشین، و سوم آثار سکونت انسان‌های گذشته در تعدادی از غارها و یا غارهای دست کند که به منظور سکونت و مخفی گاه و عبادتگاه و... موردِ بهره برداری قرار می‌گرفته است.

بسیاری از این غارها پس از میلیون‌ها سال شکل گرفته‌اند و با جلوه‌های کم نظیر و ویژگی‌های اکولوژیکی خاص خود در شمار میراث‌های طبیعی ارزشمند کشورمان محسوب می‌شوند. از این رو حفاظت از این گنجینه‌های با ارزش و سرمایه‌های ملی امری مهم و حیاتی است. برای حفاظت و حراست از غارها و جلوگیری از آسیب دیدن و نابودی آن‌ها در بسیاری از کشورهای جهان قوانینی وضع شده است تا آثار طبیعی و تاریخی و میراث فرهنگی موجود در آن‌ها از خرابی و دستبرد محفوظ بماند.

این موضوع در کشور ما نیز در قالب آیین نامه‌ها و دستور العمل‌های متعدد پیش بینی شده است. در بسیاری از کشورها نهادهایی تأسیس شده‌اند که مسئولیت سیاستگذاری و نظارت و حفاظت از غارها را برعهده دارند. این مسئولیت درکشور ما بر عهده کارگروهی است که از نمایندگان نهادهای مرتبط دولتی و غیردولتی تشکیل شده و دبیرخانه آن در سازمان حفاظت محیط زیست مستقر است. این کارگروه مسئولیت شناسایی غارها، مطالعه غارها، حفاظت از غارهای در معرض تخریب و تهدید، مدیریت بهره برداری پایدار از غارها، شناسایی و پیگیری ثبت ملی و بین المللی غارهای واجد ارزش و تنظیم و تصویب دستورالعمل‌های مورد نیاز را بر عهده دارد.