کلانشهر: فردین علیخواه جامعه شناس گیلانی با انتشار متنی در صفحه تلگرام خود با اشاره به انتشار تصاویر مختلف از صف طولانی خرید کتاب عادل فردوسی پور گزارشگر فوتبال که به عنوان مترجم هم فعالیت می‌کند به نقد این موضوع پرداخت.

علیخواه با ارائه دلایلی توضیح داد که چرا از نظر او این صف برای «کتاب» نیست و نباید تحسینش کرد. در یادداشت این جامعه شناس آمده است:

در رسانه‌ها صف طولانی برای خرید کتاب یا کتاب‌های ترجمه شده عادل فردوسی پور را در نمایشگاه کتاب دیدم. قبلا هم چنین تصویری دیده بودم.

عادل فردوسی پور نویسنده نیست. عادل فردوسی پور مترجم نیست. البته خواهش می‌کنم از آنچه گفتم تفسیری نداشته باشید که مراد من نیست. اصلا قصد تحقیر ندارم و این متن، متنی برای تأمل و درنگی فرهنگی است. منظورم آن است که ایشان را با این دو عنوان نمی‌شناسند یعنی وقتی صحبت از نویسندگی یا ترجمه در میان باشد بعید است که نامی از ایشان آورده شود. عادل فردوسی پور برای عرصه‌های دیگری پرآوازه است که نیک می‌دانیم و در جای خود بسیار درخشان است(معتقدم عادل فردوسی پور از معدود سلبریتی هایی است که فقط مشهور نیست بلکه محبوب هم هست).

به همین دلیل، وقتی چنین صفی می‌بینم به عنوان یک پژوهشگر علوم اجتماعی پرسش هایی در ذهنم شکل می‌گیرد:

-سلبریتی بودن ایشان در شکل گیری این صف چقدر نقش دارد؟

-سلبریتی بودن، کنار گذاشته شدن، و به حاشیه رانده شدن ایشان در سال‌های گذشته، چقدر در شکل گیری این صف نقش دارد؟ آیا این صف‌ها را باید شکلی از حمایت جامعه از شخص ایشان(و نه کتاب) تفسیر کرد؟

-فرض کنید به جای کتاب، کالای دیگری روی میز قرار می‌گرفت و عادل فردوسی پور آن را تبلیغ می‌کرد. آیا این صف دوباره تشکیل می‌شد؟ اطمینان دارم که می‌شد.

-چند درصد از کسانی که در این صف ایستاده‌اند قصد دارند از نزدیک عادل فردوسی پور را ببینند و کتاب در درجه دوم اهمیت قرار دارد؟ یا اساسا کتاب اهمیت دارد؟

-چند درصد از کسانی که در صف ایستاده‌اند دقیق می‌دانند که برای خرید کدام کتاب در صف ایستاده‌اند؟ آیا واقعا نام دقیق کتاب را می‌دانند؟ و البته موضوع آن را؟

-اگر کسی بیاید و اعلام کند اصلا کتابی وجود ندارد، و یا کتاب تمام شد. مبلغی پرداخت کنید تا بتوانید وارد سالن شوید و عادل را ببینید. چند درصد به خاطر تمام شدن کتاب صف را ترک خواهند کرد؟

در کل از نظر اجتماعی به این صف‌ها خوشبین نیستم و آنرا نشانه توسعه فرهنگی و ارزشمندی کتاب نمی‌دانم. من اساسا بسیار شک دارم که کتاب‌های امضاشده سلبریتی‌ها خوانده بشوند. معمولا این کتاب‌ها از سایر کتاب‌های کتابخانه جدا شده و از آنها محافظت می‌شود و در مواقعی هم با افتخار به دوستان و مهمانان نشان داده می‌شود. به هر حال امضای یک سلبریتی بر تن آن نشسته است.

من تصویر صف ژاپنی‌ها برای خرید آثار هاروکی موراکامی را تحسین برانگیز می‌دانم، حال چه او در کتابفروشی حضور داشته باشد و چه نداشته باشد و غالبا حضور ندارد. شغل وی نویسندگی است و خوانندگان، او و حتی امضایش را فقط به خاطر آنچه نوشته دوست دارند.