کلانشهر: درگذشته کمبود ید یکی از مشکلات مرتبط با سلامتی در ایران بوده و اولین بار انستیتو تغذیه ایران در سال ۱۳۴۸ در این زمینه بررسی‌های ابتدایی را انجام داد و مشاهده کرد افراد زیادی در شهرهای مختلف ایران دچار کمبود ید و گواتر هستند و این کمبود مشکلات جسمی و عوارض عصبی مهمی را به دنبال دارد.

در سال ۱۳۶۰ بیمارستان طالقانی ومرکز تحقیقات غدد درون ریز ایران تحقیقاتی انجام دادند و به این نتیجه رسیدند که مشکلات کمبود ید و گواتر جدی هستند.
از آن سال بررسی‌های دامنه داری انجام و بالاخره در سال ۱۳68 با کوشش و پیگیری‌های دکتر فریدون عزیزی طرح یددار کردن تمام نمک‌های طعامی که تولید می‌شوند اجرا شد و یددار شدن همه نمک‌های کشور در سال 1373 اجباری شد.

بدین وسیله از زمان فراگیرشدن تولید و مصرف نمک یددار تاکنون نه تنها شاهد کاهش گواتر در جمعیت کشور هستیم بلکه اختلالات ناشی از کمبود ید مانند مشکلات شنوایی و عقب افتادگی‌های ذهنی مرتبط به شدت کاهش یافته و بهره هوشی کودکان به میزان قابل توجهی افزایش یافته است.

متأسفانه اخیراً شاهدیم که افرادی سودجو با تبلیغ بر علیه نمک یددار و طرح ادعاهای کاذب مانند افزایش سقط جنین به دنبال مصرف این نوع نمک ضمن نادیده گرفتن دانش بشری و دستاوردهای آن، استفاده از انواعی از نمک تحت عنوان نمک دریا، نمک‌های آبی، صورتی و معدنی را به شدت تبلیغ می‌کنند.

نمک دریا دارای ید کافی نبوده و مصرف طولانی مدت آن به علت عدم تصفیه مضراتی هم به دنبال دارد؛ لذا به هیچ وجه نمک دریا را نباید جایگزین نمک‌های یددار کرد.

وجود ید برای سنتز هورمون‌های تیروئید اهمیت اساسی دارد؛ در حقیقت غده تیروئید مصرف کننده اصلی ید در بدن است و کمبود آن به اختلالاتی در کار تیروئید منجر می‌شود که نمک یددار مانع از آن می‌شود.

البته در زمان بارداری حتی این مقدار ید هم تکافوی نیازهای مادر باردار را نمی‌کند لذا زنان باردار علاوه بر مصرف متعادل نمک یددار باید از مکمل‌های حاوی ید استفاده کنند.

بنابراین با توجه به اینکه نمک دریا و نمک‌های رنگین موجود در بازار ید کافی را ندارد، مصرف طولانی مدت آن‌ها بویژه در دوران بارداری سبب اختلال عملکرد تیروئید جنین شده و این اختلال می‌تواند در دوران نوزادی و کودکی خود را به صورت اختلال عصبی، عقب ماندگی ذهنی و روانی و کاهش ضریب هوشی نشان دهد.

علاوه بر مشکلات ذکر شده نمک‌های دریا، دارای ناخالصی‌های زیادی از جمله فلزات سنگین (سرب، کادمیوم و جیوه) هستند که مصرف طولانی مدت آنها آسیب زاست.

تاکنون هیچ انجمن و مراکز علمی داخلی و بین المللی به مردم توصیه نکرده که مصرف نمک دریا یا نمک‌های رنگین بدون ید را جایگزین نمک یددار کنند و صاحب نظران و محققان این حوزه در کشورهای مختلف هم استفاده از نمک دریا را منع کرده‌اند.

بنابراین اکیداً توصیه می‌شود مردم جهت حفظ سلامتی خود و عزیزانشان فقط نمک‌های یددار را مصرف کنند که این کار علاوه بر تأمین ید موردنیاز بدن، هیچ گونه ضرر و زیانی برای آنان ندارند. البته افراد دچار پرفشاری خون به طورکلی باید نمک کمتری استفاده کنند.

انجمن غدد درون ریز ایران در راستای عمل به تکالیف علمی و صنفی خویش قویاً در مقابل گزاره‌ها و توصیه‌های شبه علمی و غیرعلمی فوق مبنی بر جایگزینی نمک یددار با نمک‌های دریا و رنگی موضع گرفته و از مسئولان و دست اندرکاران حوزه سلامت درخواست اطلاع رسانی شفاف، گسترده و همچنین اقدامات عملی مؤثر در صیانت از سلامت هم وطنان عزیز را دارد.