کلانشهر: علی اکبر سبزی پرور هر گونه ادعای ابردزدی یا سرقت ابرها را رد و اظهار کرد: این پدیده به آن معنایی که در شبکه‌های اجتماعی و برخی گزارش‌ها مطرح می‌شود، از نظر فیزیکی و عملیاتی امکان پذیر نیست و چنین ادعاهایی هیچ پایه علمی ندارد و برای جابه جایی پرفشار جنب حاره‌ای که در مقیاس قاره‌ای گسترده است، انرژی‌ای در حد چند انفجار هسته‌ای لازم است.

سبزی پرور با اشاره به مطرح شدن این موضوع در سال گذشته، ادامه داد: جابجایی ابرها در مقیاس وسیع و کشوری امکان پذیر نیست و ابرها پدیده‌های عظیم جوی و اقلیمی هستند و جابه جایی عمده آن‌ها به گونه‌ای که کشوری بتواند ابرهای کشور دیگر را منتقل یا به اصطلاح سرقت کند، در توان هیچ کس نیست وابرهای باران زایی که به ایران می‌رسند معمولا از سمت غرب وارد کشور می‌شوند و اگر کشوری مانند ترکیه توانایی چنین کاری را داشت، از آن برای رفع مشکلات خشکسالی خود بهره می‌برد چرا که بخش‌های شمالی ترکیه نیز در حال حاضر با کمبود بارش مواجه هستند.

وی درباره نحوه انجام عملیات بارورسازی ابرها (بذر پاشی)، اضافه کرد: بارورسازی تنها در مقیاس کوچک و در شرایط جوی خاص امکان پذیر است و نمی‌توان با این کار در هر زمان و برای هر ابری انتظار بارش داشت و در این فرآیند، بسته به نوع و ویژگی ابر، از مواد مختلفی استفاده می‌شود که یکی از رایج‌ترین آن‌ها پاشش کریستال یدید نقره است که این مواد در ارتفاع مناسب با استفاده از هواپیما یا در سال‌های اخیر با پهپاد درون ابر پخش می‌شوند تا کریستال هایی ایجاد کنند که بخار آب پیرامون آن‌ها تجمع یافته و در نهایت به ذرات بزرگ تری تبدیل می‌شوند که به صورت باران یا برف از به سطح زمین می‌رسند.

استاد هواشناسی دانشگاه بوعلی سینا با اشاره به محدودیت‌های بارورسازی ابرها، بیان کرد: حتی در پیشرفته‌ترین کشورهای دنیا و با استفاده از به روزترین تجهیزات، میزان موفقیت این عملیات بالا نیست و گزارش‌ها نشان می‌دهد که در شرایط مساعد نیز میزان موفقیت معمولا از حدود ۱۵ درصد فراتر نمی‌رود و به بیان دیگر، از هر صد مورد بارورسازی، تنها حدود پانزده مورد به طور موثر به بارش منجر می‌شود و اگر شرایط اولیه ابر مناسب نباشد، مواد مصرف شده عملا بی‌اثر خواهند بود و تغییری در وضعیت ابر ایجاد نخواهد شد.

سبزی پرور با اشاره به وضعیت اقلیمی ایران، افزود: جو کشور ما به طور کلی رطوبت بالایی ندارد و فقط در ماه‌های سرد مانند آذر و دی ماه، با ورود ابرهای مدیترانه‌ای، رطوبت جو افزایش پیدا می‌کند بنابراین اگر قرار باشد اقدامی در زمینه بارورسازی صورت گیرد، معمولا از اوایل زمستان امکان پذیر است و در دیگر زمان‌ها نتیجه مطلوبی ندارد.

وی با رد این تصور که بارورسازی ابرها در کشورهای مجاور می‌تواند سهم بارش ایران را کاهش دهد، گفت: بارور سازی ابرها در مقیاس محلی سهم زیادی از رطوبت مدیترانه ندارد و نمی‌توان انتظار داشت که بر رطوبت گستره ی چندصد کیلومتری ایران اثر بگذارد و اگر ابرهای وسیع و پررطوبت وجود داشته باشند، خودشان به طور طبیعی بارش خواهند داشت و نیازی به بارورسازی نیست.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: آمریکا حدود ۸۰ سال است که در زمینه بارورسازی فعالیت دارد، اما آن‌ها هم به این نتیجه رسیده‌اند که با وجود هزینه‌های بالا، بازدهی این روش پایین است و از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست و در واقع، تنها در مناطق محدودی و مقاصد خاصی این روش اجرا می‌شود. همچنین بارورسازی ابر در ایران سابقه‌ای بیش از ۵۰ سال دارد و پیش از انقلاب، شرکت‌های آمریکایی و سپس کانادایی در مناطق یزد و شیرکوه این پروژه را اجرا کردند و پس از انقلاب نیز از دهه ۶۰ به طور جدی‌تر با همکاری چند شرکت روسی دنبال شد، اما تاکنون نتیجه مطلوبی حاصل نشده است.

وی خاطرنشان کرد: در بیشتر پروژه‌ها از یُدید نقره به عنوان ماده اصلی استفاده می‌شود که گران بوده و مواد ارزان دیگر مانند یخ خشک (دی اکسید کربن جامد) و نیتروژن مایع مورد استفاده برای این کار نگرانی هایی از نظر زیست محیطی به همراه دارند و مواد دیگری مانند نمک، اوره و نیترات آمونیوم نیز برای ابرهای گرم وجود دارد، اما ابرهای کشور ما عمدتا از نوع سرد هستند.

سبزی پرور با بیان اینکه بارورسازی ابر نمی‌تواند مشکل کم بارشی چند استان را برطرف کند، ادامه داد: این یک اقدام موردی و محلی است که تنها در شرایط خاص و در مقیاس محدود ممکن است کمی اثرگذار باشد، اما در سطح ملی یا منطقه‌ای، راهکار موثری برای جبران کم آبی محسوب نمی‌شود.

 استاد هواشناسی دانشگاه بوعلی سینا با اشاره به تداوم خشکسالی در کشور بیان کرد: در تابستان به دلیل استقرار سامانه پرفشار جنب حاره‌ای در بخش بزرگی از خاورمیانه، از جمله ایران، امکان شکل گیری ابر و وقوع بارش وجود ندارد و این پرفشار که از عربستان تا ترکیه و افغانستان را نیز دربر می‌گیرد، همان مانعی است که اجازه تبدیل رطوبت به ابر و بارش را نمی‌دهد.

وی با بیان اینکه امسال این سامانه برخلاف سال‌های گذشته هنوز جابه جا نشده است، افزود: معمولا با شروع سرمای پاییز، پرفشار جنب حاره‌ای از فراز کشور کنار می‌رفت و مسیر نفوذ رطوبت مدیترانه‌ای به ایران باز می‌شد، اما امسال این اتفاق هنوز رخ نداده و همین مسئله مانع وقوع بارش‌های پاییزی شده و در پنجاه سال اخیر، نخستین بار است که از تیرماه تا آبان، حتی یک میلی متر بارش در همدان ثبت نشده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا اظهار کرد: پیش بینی‌ها نشان می‌دهد آبان نباید انتظار بارش داشت و در صورت وقوع بارش قابل ملاحظه، از نیمه دوم آذر به بعد خواهد بود و هرچند ممکن است بخشی از کم بارشی‌های پاییزه در بهمن و اسفند تا حدودی جبران شود، اما چشم انداز کلی چندان امیدوارکننده نیست.

وی با بیان اینکه در برخی کشورها از فناوری بارورسازی ابر برای افزایش یا کاهش بارش در محدوده‌های بسیار کوچک مانند جلوگیری از بارش برف و تگرگ در اطراف فرودگاه هااستفاده می‌شود اما این عملیات تنها در مقیاس چند کیلومتر قابل انجام است و در ابعاد کشوری یا منطقه‌ای ممکن نیست، گفت: در شرایط کم بارشی و خشکسالی، مهم‌ترین اقدام، آموزش و مدیریت مصرف آب است و باید از دوران دبستان به دانش آموزان آموزش داده شود که در شرایط اقلیمی خشک و نیمه خشک کشور ما چگونه در مصرف آب صرفه جویی کنند و ارزش منابع آبی موجود را بدانند.

سبزی پرور تصریح کرد: انتشار شایعاتی مانند ابردزدی یا دستکاری آب وهوا در فضای مجازی، نه تنها واقعیت علمی ندارد بلکه بر نگرش عمومی تاثیر منفی می‌گذارد و بهتر است به جای بازنشر این مطالب، مردم نسبت به سازوکارهای واقعی اقلیم و بارش از طریق رسانه‌های ملی و منابع معتبر علمی آگاه شوند تا درک درست تری از پدیده‌های طبیعی پیدا کنند.