کلانشهر: فوق تخصص پیشگیری و کنترل عفونت، هشدار داد: مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک می‌تواند از اسهال و کم آبی بدن تا نارسایی کلیوی برای بیمار ایجاد کند.
شیرین افهمی، فوق تخصص پیشگیری و کنترل عفونت، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران با اشاره به افزایش جهانی مقاومت میکروبی گفت: پس از کشف پنی سیلین، بشر گمان می‌کرد که توانسته است بر میکروب‌ها غلبه کند، اما به زودی مشخص شد که میکروارگانیسم‌ها قادر هستند در برابر آنتی بیوتیک‌ها مقاوم شوند و در سال‌های اولیه میزان مقاومت چندان بالا نبود، اما امروز با افزایش بیماری هایی که بیماران را ناچار به بستری، روش‌های درمانی تهاجمی، شیمی درمانی یا استفاده از داروهای بیولوژیک می‌کند، عفونت‌های فرصت طلب بسیار بیشتر شده است.

وی ادامه داد: از آنجا که بیماران بیشتر از گذشته به مراکز درمانی مراجعه کرده و با انواع آنتی بیوتیک‌ها مواجه می‌شوند، مقاومت میکروبی هم سریع‌تر ایجاد و هم آسان‌تر منتقل می‌شود؛ به ویژه در بخش هایی مانند ICU و بخش‌های جراحی که فرصت انتقال بالاست و شدت مقاومت در برخی میکروارگانیسم‌ها به حدی است که تقریباً در برابر اکثر رده‌های آنتی بیوتیکی مقاوم شده‌اند.

ضرورت آموزش از سنین پایین

وی گفت: یکی از اصلی‌ترین ابزارهای مقابله با این پدیده، آموزش است و آموزش باید از دوران کودکی آغاز شود، زیرا بسیاری از رفتارهای درمانی در همان سنین شکل می‌گیرد و وقتی کودک مشاهده می‌کند والدینش با دیدن تب یا علائم ساده تنفسی از پزشک درخواست آنتی بیوتیک می‌کنند، این باور در او شکل می‌گیرد که هر علائمی نیازمند مصرف آنتی بیوتیک است.

 آنتی بیوتیک تنها در موارد ضروری

افهمی گفت: هر بار مصرف آنتی بیوتیک این احتمال را ایجاد می‌کند که میکروب از طریق جهش ژنتیکی یا سازوکارهای مقاومتی در برابر دارو مقاوم شود و به همین دلیل ممکن است دارویی که در بار اول مؤثر بوده، در مواجهه بعدی پاسخ ندهد.

وی افزود: آنتی بیوتیک باید تنها زمانی تجویز شود که عفونت قطعی باشد. برای مثال بیماری که سوزش ادرار دارد و آزمایش کشت وجود میکروب را تأیید می‌کند، نیازمند درمان است، اما بسیاری از عفونت‌های تنفسی فوقانی ماهیت ویروسی دارند و نیازی به آنتی بیوتیک ندارند و درمان علامتی کافی است.

وی تأکید کرد: تجویز دارو باید بر اساس نظر پزشک باشد، نه توصیه اطرافیان یا درخواست مستقیم بیمار و به این موضوع باید توجه شود.

 نقش پزشکان، داروسازان و صنعت دارویی

وی گفت: در موضوع مصرف آنتی بیوتیک سه بازیگر مهم وجود دارند؛ پزشکان، داروسازان و شرکت‌های دارویی و باید داروهای استاندارد و مؤثر تولید و عرضه شود و فروش دارو بدون نسخه کنترل شود. به گفته وی، پزشکان نیز نباید تحت فشار انتظارات بیماران، به دلیل هر تب یا علامت جزئی اقدام به تجویز آنتی بیوتیک کنند.

مصرف آنتی بیوتیک در دام و طیور

وی با اشاره به مصرف آنتی بیوتیک در مرغداری‌ها و دامداری‌ها افزود: ورود این داروها به زنجیره غذایی انسان باعث ایجاد مقاومت در بدن انسان و سایر موجودات می‌شود و باید در این بخش نیز اصلاح و نظارت جدی صورت گیرد.

افهمی گفت: آنتی بیوتیک‌ها می‌توانند میکروفلور طبیعی روده را تخریب کرده و باعث اسهال شدید، کم آبی بدن و عفونت‌های جدی شوند. وی افزود: برخی داروها می‌توانند واکنش‌های پوستی شدید، تهوع، درد شکم، حساسیت نوری، کاهش سلول‌های خونی و آسیب کبد و کلیه ایجاد کنند و حتی بیمار را به سمت نارسایی کلیه سوق دهند.

وی در پایان گفت: خوشبختانه با اقداماتی که وزارت بهداشت و دانشگاه‌ها در حوزه بهداشت، درمان و پژوهش انجام داده‌اند، سرعت رشد مقاومت میکروبی نسبت به گذشته کاهش یافته است و آگاهی مردم نسبت به این موضوع بیشتر شده است.