کلانشهر: با افزایش سن، برخی افراد در انجام فعالیت هایی مانند لباس پوشیدن، حمام کردن، راه رفتن، بالا رفتن از پله‌ها و رسیدگی به کارهای خانه با دشواری روبه رو می‌شوند. خستگی، تنگی نفس، تورم پاها، کاهش استقامت بدنی و افت برخی توانایی‌های ذهنی می‌توانند استقلال سالمندان را محدود کنند. به همین دلیل، «سلامت عملکردی» یکی از معیارهای مهم برای سنجش وضعیت افراد مسن است. این مفهوم فقط به مبتلا نبودن به بیماری‌های جدی اشاره ندارد، بلکه نشان می‌دهد فرد در زندگی واقعی چه احساسی دارد و تا چه اندازه می‌تواند فعالیت‌های روزانه خود را بدون کمک دیگران انجام دهد.

پژوهش درباره راه‌های ساده و کم خطر برای حفظ این توانایی‌ها اهمیت زیادی دارد، زیرا کاهش عملکرد روزمره ممکن است کیفیت زندگی فرد را پایین بیاورد و نیاز او به مراقبت دیگران را افزایش دهد. رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی همچنان از پایه‌های اصلی سالمندی سالم به شمار می‌روند، اما بررسی مکمل‌های در دسترس نیز می‌تواند مشخص کند آیا این محصولات قادرند در کنار یک سبک زندگی سالم، از وضعیت جسمی و ذهنی سالمندان حمایت کنند یا خیر. مولتی ویتامین‌ها به طور گسترده مصرف می‌شوند، اما ارزیابی علمی آثار آن‌ها بر احساس و عملکرد واقعی افراد در زندگی روزمره ضروری است.

بایو بی. بکل، پژوهشگر دوره پسادکتری در مؤسسه پیشگیری جورجیا وابسته به کالج پزشکی جورجیا در دانشگاه آگوستا، تحقیقی را در این خصوص با همکاری یانبین دونگ، استاد پزشکی و مدیر مؤسسه پیشگیری جورجیا در همین کالج و دانشگاه، انجام داده است. آنان به جای تمرکز صرف بر پیشگیری از بیماری‌های بزرگ، تأثیر مصرف مولتی ویتامین و عصاره کاکائو را بر سلامت عملکردی سالمندان بررسی کردند؛ یعنی اینکه شرکت کنندگان پس از چند سال در انجام فعالیت‌های واقعی زندگی چه وضعیتی داشتند و چه میزان از نشانه‌های محدودکننده را تجربه می‌کردند.

محققان اطلاعات بیش از ۱۶ هزار فرد ۶۰ ساله و بالاتر را که در مطالعه‌ای با نام اختصاری «کاسموس» شرکت کرده بودند، تحلیل کردند. شرکت کنندگان به صورت تصادفی در گروه‌های مختلف قرار گرفتند و هر روز مولتی ویتامین، مکمل عصاره کاکائو، هر دو مکمل یا هیچ یک از آن‌ها را دریافت کردند. برای امکان مقایسه دقیق‌تر، در گروه کنترل و همچنین برای افرادی که فقط یکی از مکمل‌ها را مصرف می‌کردند، از دارونما استفاده شد. دارونما فرآورده‌ای ظاهراً مشابه مکمل اصلی است که ماده فعال مورد بررسی را ندارد و به پژوهشگران کمک می‌کند اثر واقعی مداخله را از انتظار ذهنی افراد جدا کنند. وضعیت سلامت عملکردی شرکت کنندگان پس از سه سال و بر اساس پاسخ‌های آنان به پرسش نامه قلبی استاندارد سنجیده شد.

نتایج نشان دادند افرادی که روزانه مولتی ویتامین مصرف کرده بودند، پس از سه سال در مقایسه با دریافت کنندگان دارونما، امتیازهای بهتری در سلامت عملکردی داشتند. بیشترین تفاوت در میزان فشار ناشی از علائم و امتیاز خلاصه بالینی مشاهده شد. این امتیاز ترکیبی، میانگینی از شدت و تعداد نشانه‌های آزاردهنده و میزان توانایی جسمی فرد را منعکس می‌کند. به گفته پژوهشگران، مولتی ویتامین ممکن است با کمک به حفظ توانایی‌های شناختی یا ذهنی، از عملکرد روزانه سالمندان حمایت کند و احتمال دارد برای گردش خون و استقامت جسمانی آنان نیز سودمند باشد.

مصرف مولتی ویتامین و حمایت احتمالی آن از سلامت قلب و عملکرد عمومی بدن می‌تواند به حفظ توانایی انجام فعالیت هایی مانند راه رفتن، دویدن آهسته، عجله کردن، بالا رفتن از پله‌ها، استحمام و انجام کارهای خانه کمک کند. این اثر احتمالی ممکن است برای سالمندانی که خستگی، تنگی نفس یا تورم پاها را تجربه می‌کنند، اهمیت بیشتری داشته باشد؛ زیرا چنین نشانه هایی می‌توانند فعالیت روزمره را به طور مستقیم محدود کنند. بااین حال، عصاره کاکائو در کل جمعیت مورد بررسی تغییر معناداری در امتیازهای سلامت عملکردی ایجاد نکرد، هرچند برای افراد مبتلا به نارسایی احتقانی قلب سود قابل توجهی داشت.

اهمیت این یافته‌ها که در گردهمایی سالانه «NUTRITION ۲۰۲۶» نشست سالانه اصلی انجمن تغذیه آمریکا ارائه شده‌اند، در آن است که پژوهشگران تنها وقوع بیماری‌های مهم را اندازه گیری نکردند، بلکه بر تجربه واقعی سالمندان از زندگی و توانایی آنان برای انجام امور معمول تمرکز داشتند. ممکن است فرد به یک مشکل بزرگ پزشکی مبتلا نشده باشد، اما خستگی، ضعف جسمی یا تنگی نفس همچنان استقلال او را کاهش دهد. بنابراین، بهتر شدن امتیاز سلامت عملکردی می‌تواند نشان دهنده تغییری باشد که برای زندگی روزانه فرد و حفظ استقلال او ارزش عملی دارد.

با وجود این، نتایج به معنای جایگزین شدن مکمل با تغذیه مناسب یا ورزش نیست. محققان تأکید کرده‌اند که مولتی ویتامین روزانه می‌تواند یک گزینه کم خطر و کمک کننده در کنار سبک زندگی سالم باشد، اما جای رژیم غذایی خوب و فعالیت بدنی را نمی‌گیرد. افزون بر این، افراد باید پیش از آغاز مصرف هر مکمل جدید با پزشک مشورت کنند، زیرا وضعیت سلامتی، بیماری‌های زمینه‌ای و دیگر فرآورده‌های مصرفی هر فرد می‌تواند در مناسب بودن یک مکمل نقش داشته باشد.