کلانشهر: امیر سرتیپ دوم خلبان مجید کاظمی، یکی از خدمه دو فروند سوخو-۲۴ نیروی هوایی ارتش ایران بود که در ۱۱ اسفند سال گذشته در ماموریتی علیه اهداف آمریکایی در پایگاه العدید قطر، بزرگترین پایگاه نظامی ایالات متحده در خاورمیانه شرکت کردند؛ ماموریتی که در پایان با شهادت و مفقود شدن چهار خدمه آنها انجامید و اکنون، پس از ماه‌ها، هویت و شهادت کاظمی با آزمایش DNA احراز و پیکرش به ایران بازگردانده شده است.

ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که شهادت امیر سرتیپ دوم خلبان مجید کاظمی، یکی از خلبانان سوخو-۲۴ نیروی هوایی ارتش، پس از انجام آزمایش‌های تخصصی و احراز هویت از طریق DNA تأیید شده است.

بر اساس اعلام ارتش، کاظمی در جریان حمله ۱۱ اسفند به پایگاه العدید آمریکا در قطر حضور داشت و پیکر او پس از ماه‌ها انتظار به کشور بازگشته است. ارتش همچنین اعلام کرده است که تلاش‌ها برای تعیین وضعیت سه خدمه دیگر دو فروند سوخو-۲۴ همچنان ادامه دارد.

مأموریت دو سوخو-۲۴ در قطر چه بود؟

در دوم مارس ۲۰۲۶، قطر اعلام کرد دو فروند جنگنده سوخو-۲۴ ایرانی را که وارد حریم هوایی این کشور شده بودند، سرنگون کرده است. وزارت دفاع قطر همچنین از رهگیری موشک‌ها و پهپادهای ایرانی در همان روز خبر داد.

گزارش‌های بعدی نشان دادند که این دو جنگنده در حال حرکت به سمت پایگاه العدید، یکی از مهم‌ترین مراکز نظامی آمریکا در منطقه، و همچنین راس لفان، مرکز مهم صنعت گاز قطر، بودند.

بر اساس گزارشی اختصاصی از CNN که به نقل از دو منبع مطلع منتشر شد، دو سوخو-۲۴ در ارتفاع بسیار پایین پرواز می‌کردند و منابع این رسانه مدعی شده‌اند جنگنده‌های ایران، حدود دو دقیقه با اهداف خود فاصله داشتند. منابع CNN همچنین مدعی شدند که هواپیماها حامل بمب و مهمات هدایت شونده بودند و پس از بی‌پاسخ ماندن هشدارهای رادیویی، جنگنده‌های قطری برای رهگیری آنها وارد عمل شدند.

روایت رسمی ایران از آخرین پرواز

روایت رسمی ایران درباره این عملیات با روایت قطر و منابع غربی تفاوت دارد.

بر اساس اعلام ارتش ایران، دو سوخو-۲۴ در جریان عملیات علیه پایگاه العدید آمریکا در قطر، خسارات سنگینی به این پایگاه وارد کردند و در مسیر بازگشت هدف قرار گرفتند.

در این روایت، مجید کاظمی  به عنوان خلبان کابین عقب و افسر ناوبر یکی از سربازان راه وطن در این ماموریت بود که پس از انجام عملیات، دیگر به پایگاه بازنگشت.

براساس اطلاعات منتشر شده، شهید سرتیپ خلبان مجید کاظمی متولد شهر شیراز بود و در سال ۱۳۷۷ با قبولی در دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، به جمع دانشجویان رشته خلبانی پیوست.

او دوره‌های مقدماتی آموزش خلبانی را در این دانشگاه و دوره‌های تکمیلی را در پایگاه هشتم شکاری شهید بابایی اصفهان پشت سر گذاشت و پس از پایان دوره‌های آموزشی، خدمت عملیاتی خود را در پایگاه هوایی شهید دوران شیراز آغاز کرد.

کاظمی در طول سال‌های خدمت، علاوه بر آموزش‌های تخصصی خلبانی، دوره‌های مرتبط با جنگ الکترونیک، ناوبری و ماموریت‌های رزمی را نیز گذراند و به عنوان یکی از خلبانان عملیاتی نیروی هوایی ارتش در ماموریت‌ها، رزمایش‌ها و رژه‌های هوایی حضوری مستمر داشت.

فعالیت حرفه‌ای این خلبان ارتش از ابتدای دوران خدمتی با هواپیمای بمب افکن تاکتیکی سوخو-۲۴ گره خورد؛ جنگنده‌ای که یکی از مهم‌ترین دارایی‌های تهاجمی نیروی هوایی ارتش به شمار می‌رود و اجرای بخش مهمی از مأموریت‌های راهبردی و عملیاتی بر عهده آن است.

یکی از آثار حضور جنگنده‌های ایران مربوط به گزارشی است که چند هفته بعد از این پرواز منتشر شد. در ماه آوریل، تصاویر ماهواره‌ای Planet Labs و Airbus که توسط تحلیلگران بررسی شده بود، آسیب ساختاری در چند نقطه از العدید بزرگترین پایگاه نظامی ایالات متحده در خاورمیانه را نشان می‌داد؛ از جمله یک ساختمان لجستیکی، یک پناهگاه هواپیما و ساختمانی در مجموعه مسکونی و پشتیبانی Camp Andy.

پرواز در ارتفاع ۸۰ فوتی

یکی از جزئیات قابل توجه در گزارش CNN، ارتفاع پرواز جنگنده‌های ایرانی است.

بر اساس اطلاعات ارائه شده به این شبکه، دو سوخو-۲۴ در ارتفاع حدود ۸۰ فوت، معادل حدود ۲۴ متر از سطح زمین یا دریا پرواز می‌کردند تا شناسایی آنها توسط رادار دشوارتر شود.

منابع CNN همچنین گفته‌اند که جنگنده‌های قطری پس از مشاهده و شناسایی هواپیماها وارد درگیری هوایی شدند و آنها را سرنگون کردند.

این درگیری از آن جهت اهمیت داشت که طبق گزارش CNN، نخستین مورد ثبت شده از نبرد هوایی نیروی هوایی قطر در این جنگ بود.

سرنوشت چهار خدمه سوخو-۲۴

پس از سقوط دو جنگنده، وضعیت چهار خدمه آنها برای ماه‌ها مشخص نبود.

اکنون ارتش ایران اعلام کرده است که هویت امیر سرتیپ دوم خلبان مجید کاظمی با انجام آزمایش DNA احراز شده و پیکر او به ایران بازگشته است.

مراسم استقبال از پیکر این خلبان در پایگاه هوایی شهید دوران شیراز برگزار شده و پیکر او برای تشییع و خاکسپاری به شیراز منتقل شده است.

با این حال، ارتش ایران هنوز وضعیت سه خدمه دیگر دو جنگنده را مشخص نکرده و اعلام کرده است که بررسی‌ها برای تعیین سرنوشت آنها ادامه دارد.

چرا عملیات قطر اهمیت داشت؟

پایگاه العدید در قطر یکی از مهم‌ترین مراکز نظامی آمریکا در خاورمیانه است و حضور نیروهای آمریکایی در آن، این پایگاه را به یکی از اهداف مهم حملات ایران در جریان جنگ تبدیل کرده بود.

اهمیت ماموریت دو سوخو-۲۴ از این جهت بود که برخلاف حملات موشکی و پهپادی، استفاده از جنگنده‌های سرنشین دار برای حمله به عمق منطقه خلیج فارس، ریسک بسیار بالاتری برای خدمه داشت. ریسکی که خلبانان ارتش با رشادت در راه دفاع از وطن به جان خریدند.

از سوی دیگر، نزدیک شدن دو جنگنده ایرانی به العدید باعث شد نیروی هوایی قطر مستقیماً وارد یک درگیری هوایی شود؛ موضوعی که نشان دهنده گسترش دامنه جنگ به آسمان کشورهای عربی خلیج فارس بود.