اختصاصی کلانشهر: مذاکرات ایران و عمان برای بازگشایی تنگه هرمز وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ ABC News  آمریکا به نقل از یک مقام آمریکایی از احتمال توافقی ۶۰ روزه خبر داده که قرار است در این مدت، زمینه بازگشایی کامل تنگه و ادامه مذاکرات هسته‌ای فراهم شود.

به گزارش ABC News، یک مقام آمریکایی نزدیک به تیم مذاکرات اعلام کرده است که توافق مورد بحث میان ایران و عمان، دوره‌ای ۶۰ روزه خواهد داشت و در این بازه زمانی تلاش می‌شود زمینه برای یک توافق بلندمدت فراهم شود. بر اساس این گزارش، یکی از محورهای اصلی مذاکرات، بازگشایی کامل تنگه هرمز و همچنین ادامه گفت وگوها درباره پرونده هسته‌ای ایران است.

با این حال، این توافق هنوز نهایی نشده و جزئیات آن همچنان در حال مذاکره است. گزارش‌های جداگانه رویترز و آسوشیتدپرس نیز از پیشرفت مذاکرات ایران و عمان بر سر ایجاد مسیر امن برای عبور کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز حکایت دارند.

توافقی در سایه ماه‌ها جنگ و تنش

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که حمله آمریکا به ایران از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) آغاز شده و تنگه هرمز از همان زمان به یکی از مهم‌ترین محورهای درگیری تبدیل شده است. حملات متقابل و محدودیت‌های اعمال شده بر کشتیرانی، عبور و مرور کشتی‌های تجاری در این آبراه حیاتی را به شدت مختل کرده است.

در ادامه، تهران و واشنگتن در ماه ژوئن (۲۵ خرداد ۱۴۰۵)  به یک تفاهم موقت برای توقف جنگ و باز کردن مسیر تنگه هرمز رسیدند. متن ۱۴بندی این تفاهم، یک دوره مذاکره ۶۰ روزه را برای رسیدن به توافق نهایی پیش بینی می‌کرد.

اما این روند پایدار نماند و در ماه ژوئیه (اواخر تیرماه) بار دیگر درگیری‌ها و حملات شدت گرفت. رویترز گزارش داده است که حملات جدید ایران و اقدامات متقابل، آینده تفاهم موقت برای پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز را با تردید روبه رو کرد.

همزمان، حملات به کشتی‌های تجاری در منطقه نیز ادامه یافت. ABC News در گزارشی از هدف قرار گرفتن چند کشتی تجاری در اطراف تنگه هرمز خبر داده بود؛ حوادثی که نشان می‌داد امنیت کشتیرانی در این آبراه به یکی از مهم‌ترین نقاط بحران تبدیل شده است.

چرا تنگه هرمز این قدر مهم است؟

تنگه هرمز آبراهی باریک میان ایران و عمان است که خلیج فارس را به دریای عمان و سپس اقیانوس هند متصل می‌کند و یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان به شمار می‌رود.

بر اساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا، تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت جهان است و اختلال در عبور و مرور از آن می‌تواند جریان جهانی انرژی و قیمت نفت را تحت تأثیر قرار دهد.

اهمیت این آبراه تنها به نفت محدود نیست و بخش قابل توجهی از تجارت انرژی منطقه، از جمله صادرات کشورهای حاشیه خلیج فارس، به عبور امن کشتی‌ها از این مسیر وابسته است.

به همین دلیل، بازگشایی تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین موضوعات در مذاکرات پایان جنگ ایران و آمریکا محسوب می‌شود؛ موضوعی که علاوه بر ابعاد نظامی و سیاسی، مستقیماً با بازار جهانی انرژی و اقتصاد کشورهای مختلف ارتباط دارد.

اختلاف بر سر نحوه مدیریت تنگه

یکی از دشوارترین مسائل در مذاکرات، چگونگی مدیریت مسیرهای کشتیرانی و میزان نقش ایران در کنترل عبور کشتی هاست.

بر اساس گزارش‌های اخیر، طرح مورد مذاکره میان ایران و عمان می‌تواند شامل ایجاد مسیرهای مشخص و امن برای ورود و خروج کشتی‌های تجاری باشد. درباره اینکه کدام کشور بر کدام مسیر نظارت داشته باشد و آیا برای عبور کشتی‌ها هزینه‌ای دریافت شود یا نه، همچنان اختلاف نظر وجود دارد.

ایالات متحده آمریکا بر عبور آزاد و بدون مانع کشتی‌های تجاری تاکید دارد و با دریافت عوارض اجباری از کشتی‌ها مخالفت کرده است. در مقابل، ایران بر نقش خود در مدیریت و تامین امنیت مسیرهای عبوری تاکید دارد.

آیا این بار آتش بس به توافق پایدار منجر می‌شود؟

گزارش جدید درباره توافق ۶۰ روزه ایران و عمان را باید در چارچوب تلاش‌های چند ماه گذشته برای تبدیل آتش بس‌های موقت به یک توافق پایدارتر ارزیابی کرد.

تفاهم‌های قبلی نیز دوره هایی برای مذاکره و کاهش تنش در نظر گرفته بودند، اما اختلاف بر سر تنگه هرمز، برنامه هسته‌ای ایران و مسائل امنیتی باعث شد روند کاهش تنش، شکننده باقی بماند. اکنون عمان بار دیگر به عنوان یکی از کانال‌های اصلی دیپلماسی منطقه‌ای وارد عمل شده است.

اگر توافق جدید عملیاتی شود، دوره ۶۰ روزه می‌تواند فرصتی برای جلوگیری از بازگشت درگیری‌ها، تثبیت عبور و مرور کشتی‌ها از تنگه هرمز و ادامه مذاکرات هسته‌ای باشد؛ اما تا زمان اعلام رسمی توافق و مشخص شدن جزئیات آن، نمی‌توان از پایان قطعی بحران سخن گفت.