مراسم تودیع و معارفه وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با حضور محمدرضا عارف (معاون اول رییس جمهور) در تالار وحدت در حالی پرپا شد که وزیر پیشن تاکید داشت که «در این حوزه خداحافظی معنایی ندارد» و سید عباس صالحی وزیر جدید برای دولت چهاردهم دو رسالت بزرگ قائل شد و همچنین تاکید کرد که «یکی از بزرگترین اولویت های این دولت، تلاش برای خروج از انزوا در سطح جهان است.»

این مراسم با حضور معاون های سینمایی، فرهنگی، هنری و مدیران زیرمجموعه های وزارت فرهنگ پس از پخش سرود جمهوری اسلامی و تلاوت آیاتی از قرآن کریم آغاز شد.
اجرای آن را حسن سلطانی مجری قدیمی تلویزیون برعهده داشت.
در بخش ابتدایی این مراسم از محمدمهدی اسماعیلی وزیر پیشین فرهنگ دعوت شد تا سخنان خود را بیان کند.
اسماعیلی با گرامیداشت یاد تمام شهدا از جمله شهدای سلامت و خدمت و قدردانی از حضور وزاری سابق و اصحاب فرهنگ و هنر گفت: اینجا جلسه تودیع و معارفه است ولی در این حوزه خداحافظی معنا ندارد. ما با اتکا به رییس جمهور شهید، افتخار خدمت داشتیم و از پس به عنوان عضوی کوچک در خدمت اهالی فرهنگ هنر خواهیم بود. ما در این سه سال تلاش کردیم براساس اقتضائاتی که در هر حوزه وجود داشت اقداماتی انجام دهیم، از جمله شورای عالی فضای مجازی که بخش زیادی از آن فرهنگی است و باید نگاه فرهنگی در آن غالب باشد. من در طول سه سال تلاش کردم اقتضائاتی را فراهم کنم. 
وی خاطرنشان کرد: آقای رییس جمهور شهید مرا به عنوان دبیر هماهنگی فرهنگی دولت منصوب کردند و یک فضای هم افزا شکل گرفت. افتخار داشتم همه معاونان فرهنگی دستگاهها را با هماهنگی انتخاب کنیم تا یک مجموعه متشکل ایجاد شود.
او گفت: یک اقتضای دیگر وزارتخانه بودجه بود و ما می شنیدیم که سنگ بنای این حوزه از ابتدا متناسب با نیازهایش نیست و ما این را لحاظ کردیم و امروز این بودجه که از آن دست گرفتم و از این دست تحویل می دهیم، ۱۷ برابر شده است.
او خطاب به عارف (معاون اول رییس جمهور) گفت: ما مجموعه های فرهنگی و هنری را راه اندازی کردیم که نمونه آن در کشورهای همسایه نیست و از نظر امتیاز و امکانات بالاتر است.
وی در بخشی از صحبت هایش به محلی که برای جشنواره ها قرار است ساخته شود، اشاره کرد و افزود: زمینی با ۱۲۰ هزارتراکم آماده شده و ما قول داریم در ۵۹ سالگی انقلاب این را به اهالی فرهنگ و هنر هدیه دهیم.
اسماعیلی در ادامه به سندهای موسیقی، نمایش و نیز سینما که این اواخر نسبت به آن اعتراض زیادی مطرح شده بود، اشاره کرد و با خطاب تاکیدی به آیت الله محقق داماد گفت: براساس سند موسیقی اجراها صرفا با تصمیم گیری مدیران مربوط انجام می شود. در کنار این ها امسال اولین جشنواره فجر معماری برگزار می شود، آنچه که برگزاری آن به یک آرزو تبدیل شده بود.
وی در بخشی دیگر از سخنرانی خود با اشاره به دیگر اقدامات انجام شده که پیش تر بارها از آنها سخن گفته بود، از اتفاق های سال ۱۴۰۱ در جامعه با نام «فتنه» یاد کرد و بار دیگر تاکید کرد: با وجود تمام اینها پرشورترین دوران فرهنگ و هنر را پشت سر گذاشتم.
او در ادامه به حوزه های دیگر فعالیتی وزارت ارشاد اشاره کرد و گفت: دفاع ما از پوشش و عفاف یک دفاع هویتی است. ما در مرزهای اخلاقی جامعه باید با قدرت بایستیم و این محل قدرت محل تجمع دشمن است که تلاش می کند یک موضوع هویتی را محل مداخله قرار دهد.
اسماعیلی پس از آنکه با طولانی شدن صحبت هایش تذکر کتبی گرفت، با کوتاه کردن اظهاراتش و با بیان اینکه از حرفهایش چشم پوشی می کند، خطاب به معاون اول رئیس جمهور بار دیگر به رییس جمهور شهید اشاره کرد و گفت: من در طول ۱۰ سال گذشته با ایشان همراه بودم و وزارت فرهنگ واقعا مهمترین وزارتخانه دولت است. امروز هم از همان دستی که وزارتخانه را از دکتر صالحی گرفتم با همان دست به ایشان پس می دهم.
سید عباس صالحی: دولت چهاردهم دو رسالت بزرگ دارد
در ادامه ، سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد دولت چهاردهم با خوشامدگویی به حاضران و خیر مقدم گویی ویژه به دکتر محمدرضا عارف، معاون اول رئیس جمهوری گفت: پیش تر هم به ایشان عرض کردم که بعد از یک دوره این توفیق دست داد که معاون اول کابینه یک شخصیت علمی و فرهنگی باشد و این اتفاق بعد از دوره مرحوم حسن حبیبی رخ داد و حالا آقای عارف با نگاه علمی و فرهنگی در جایگاه معاون اولی در کابینه حضور دارند.
وی با قدردانی از حضور وزاری پیشین فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: عزیزان این امانت را به من سپرده اند و تشکر ویژه ای دارم از اصحاب فرهنگ و هنر و رسانه و مدیران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و از آقای اسماعیلی نیز تشکر می کنم که در دولت سیزدهم چراغ فرهنگ و هنر را روشن نگه داشتند.
صالحی افزود: قصد اعلام برنامه ندارم. حق بود در این نشست بزرگان هنر سخن می گفتند و من شنونده بودم اما فرصت کوتاه برگزاری جلسه سبب شد این جلسه به صورت یک طرفه برگزار شود ولی این قول را می دهم که در جلسه صمیمانه ای هم خدمت آقای رئیس جمهوری و هم آقای عارف، شنونده سخنان اصحاب فرهنگ و هنر باشیم.
او در ادامه سخنان خود دو رسالت را برای دولت چهاردهم قائل شد و توضیح داد: دولت چهاردهم دو رسالت بزرگ دارد که اگر بتواند گام های جدی در این مسیر بردارد، به توفیق نزدیک شده است. اولین رسالت آن «ملی» است که راهکارش وفاق است و بعدی مبارزه با انزوای ایران که در سطح بین الملل مطرح است و وزارت فرهنگ و ارشاد می تواند نقش پیشگام را در این مسیر داشته باشد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: در گفتمان وفاق سه ضلع داریم؛ اول داخل قوه مجریه. به این معنا که ابر مساله های ما فرا بخشی هستند. بنابراین به گفتمان وفاق در درون کابینه نیاز داریم.
ضلع دوم وفاق بین دولت و حاکمیت است که آقای پزشکیان تاکنون به خوبی این مسیر را دنبال کرده و در مجلس و قوه قضاییه این همراهی با دولت وجود دارد ولی بخش مهم تر گفتمان وفاق در ضلع دولت و ملت است. مسائل مهمی در این بخش هست که وزارت فرهنگ به دلیل حوزه هایی که با آن سر و کار دارد، شامل حوزه های فرهنگ و هنر و رسانه و دین، می تواند در این زمینه نقش مهمی داشته باشد چراکه بخش وسیعی از نخبگان کشور می توانند پل ارتباطی بین دولت و ملت باشند و این اقشار با وزارت فرهنگ و ارشاد مرتبط هستند. آنان در ارتباطی خوب می توانند یک انسجام درونی با حاکمیت و ملت شکل بدهند.
او در عین حال تاکید کرد که در این بخش نیازمند همت بیشتری هستیم و ادامه داد: اگر می خواهیم نخبگان فرهنگ و هنر و رسانه و دینی این ارتباط را ایجاد کنند، باید پاره ای از رویکردها را مورد توجه قرار دهیم. اول حضور و مشارکت نخبگان در تصمیم گیری هاست و به منظور مشارکت گزینشی نیست بلکه مشارکت فراگیر که بتواند همفکری و همدلی ایجاد کند.رویکرد دوم تقویت نهادهای صنفی فرهنگ و هنر است که رقیبان ما نیستند بلکه می توانند ما را همراهی کنند.
صالحی با تاکید بر لزوم تقویت اقتصاد فرهنگ و هنر افزود: اگر این بخش درست نشود، حال ناخوب هنرمندان، حال مردم را بد می کند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی خطاب به عارف گفت: سهم بودجه فرهنگ و هنر و رسانه بسیار ناچیز است و باید ارتقا یابد. در بازاری نگری ترین اقتصادهای دنیا نیز این موضوع مورد توجه است. در حال حاضر سرانه بودجه فرهنگی ما در ایران ۱۶ دلار است و در آمریکا بیش از ۱۸۰ دلار است. یعنی دولت ها برای فرهنگ خرج می کنند و مسوول حوزه فرهنگ هستند حتی در اقتصادی ترین نظام های دنیا.
او ادامه داد: اگر می خواهیم اصحاب فرهنگ در این وفاق ملی سهم داشته باشند توجه به کرامت انسانی آنان ضروری است، برخورد با اصحاب فرهنگ و هنر مناسبات خاص خود را دارد. این عزیزان را نباید آزرد چه برسد به اینکه تحقیر کرد.
او با تاکید بر ضرورت توجه به تحولات ژرفی که امروزه در حال وقوع است، خاطرنشان کرد: بی توجه به اقتضائات زمان و تفاوت نسل ها نمی توانیم آنچه را مد نظر داریم، اجرایی کنیم.
او با اشاره به پروژه ایران هراسی و تلاش دشمنان برای منزوی کردن کشورمان، یکی از بزرگترین اولویت های این دولت را تلاش برای خروج از انزوا در سطح جهان دانست و تاکید کرد: ایران را در جهان به هنر و مینیاتور و شعر و ادب می شناسند، اسب تیزرو برای خروج ایران از انزوا، فرهنگ و هنر است.
صالحی یادآوری کرد: سند چشم انداز نظام کشور که قرار بود بر مبنای آن تا سال ۱۴۰۴ در منطقه رتبه اول را داشته باشیم، را فراموش نکنیم. بی تردید در بسیاری جهات رتبه اول را داریم. جمعیت دانشجویان هنر در کشورمان افزایش یافته است. در حوزه فرهنگ و هنر زنان ما جایگاه قابل توجهی پیدا کرده اند و انقلاب اسلامی این زمینه را ایجاد کرده است. به طوری که امروزه تعداد داستان نویسان زن با مردان برابر است که این نشانگر جریان رو به جهش است. اینها استعدادهای ماست که به ثمر رسیده اند.
وی خاطرنشان کرد: به اعتبار ظرفیت تاریخی و ظرفیت موجود، اصحاب فرهنگ و هنر و رسانه می توانند نقش موثری برای مبارزه با ایران هراسی و خروج ایران از انزوا داشته باشند که در این زمینه راهکارهایی وجود دارد و برای انجام این امر مهم ، نقش ایرانیان خارج از کشور را نادیده نگیریم، چرا که می توانند پل ارتباطی بسیار خوبی میان داخل و خارج باشند.
در این مراسم محمدرضا عارف معاون اول رئیس جمهور، نیز سخنرانی کرد.
به رسانه های جدی و تاثیرگذار نیاز داریم/از بازگشت هنرمندانی که به خارج از کشور رفته اند، استقبال می کنیم
معاون اول رئیس جمهور عنوان کرد: ما باید به گردش آزاد اطلاعات اعتقاد داشته باشیم. نباید به این خاطر که این مساله ما را مورد نقد قرار می دهد، از گردش آزاد اطلاعات جلوگیری کنیم.
محمدرضا عارف با بیان اینکه افتخار بزرگی است که در جمع اهالی فرهنگ و هنر هستم، اظهار کرد: مزیت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی این است که ارباب رجوع نخبه، هنرمند و اهل فرهنگ و قلم دارد که الگویی برای جامعه و جوانان هستند.
وی ادامه داد: انقلاب ما یک انقلاب فرهنگی بود و می توانیم ادعا کنیم همه جمعیت کشور یا بالای ۹۰ و اندی درصد پشت سر امام خمینی بودند.
معاون اول رئیس جمهور بیان کرد: جهت گیری سند چشم انداز جایگاه اول منطقه در همه شاخص ها و الهام بخش برای جهان اسلام است و قرار است سال آینده به این جایگاه برسیم. از سال های ۸۲ و ۸۳ که این سند نوشته می شد، ۲۰ سال گذشته است، چقدر توانستیم در بخش نرم افزاری در راستای این سند حرکت کنیم؟ شاخص ها و آسیب های فرهنگی و اجتماعی می گوید با خیلی از این اهداف فاصله داریم. پاسخ این پرسش را باید در جمع نخبگان و اهل فرهنگ بپرسیم. به جای سیاست جذب، سیاست دفع را دنبال کردیم. با نگاه جناحی و قیم مابانه و تنگ نظرانه، از آرمان ها فاصله گرفتیم. باید بررسی شود چقدر از این ارزش ها فاصله داریم؟ اطرافیان، بچه ها و نوه های خودمان را ببینیم که وفاداری و تعهد آنها به آرمان های انقلاب نسبت به نسل اول چه وضعیتی دارد؟ باید از خودمان شروع کنیم.
عارف افزود: نخبگان فرهنگی و هنری کشور باید توان خود را برای تحقق ارزش های انقلاب بکار ببرند. اسلحه ما در سال ۵۷ ارزش های فرهنگی بود، امروز چقدر از این ارزش ها فاصله داریم؟
عارف خاطرنشان کرد: بخش نرم افزاری برنامه هفتم توسعه احکام بسیار خوبی دارد که پول نمی خواهد، بلکه اراده و تصمیم می خواهد تا شاخص های فرهنگی و اجتماعی را اصلاح کرده و آن را بهبود ببخشیم. بخش سخت افزاری، احکام خوبی دارد ولی منابع آن دیده نشده است. برای تامین این منابع که متوسط در سال ۲۵۰ میلیارد یورو است، بیشتر از کار اقتصادی باید در جامعه اعتماد ایجاد کرد و احترام به قانون را حاکم کرد. باید ساز و کار فرهنگی و سپس سازوکار اقتصادی جذب سرمایه را فراهم کنیم. دستیابی به شاخص های کمی برنامه هفتم توسعه یک ضرورت است. امروز چقدر از رشد هشت درصد فاصله داریم؟ باید به آن برسیم. هیچ وقت بهره وری توجه نشده است. در برنامه هفتم، ۳۵ درصد به بخش بهره وری داده شده است. بهره وری یعنی فرهنگ یعنی نخبگان فرهنگی. وضعیت ما در این بخش نگران کننده است. باید با فرهنگ سازی اسلامی و اخلاقی دنبال افزایش بهره وری باشیم.
معاون اول رئیس جمهور در ادامه با بیان اینکه حاکمیت وزارت فرهنگ در زمینه فرهنگی باید پذیرفته شود، گفت: دولت دنبال همبستگی و وفاق ملی است. در این چند دهه بجای اینکه الگوهای شاخص را معرفی کنیم، با اندک اختلاف نظر الگوسوزی کرده ایم و گرفتار شده ایم و اکنون جوان و نوجوان ما احساس بی هویتی کرده یا هویت خود را جای دیگر جستجو می کند. این مساله باید به صورت جدی در وزارت فرهنگ دنبال شود. تهاجم فرهنگی یک واقعیت جدی برای ماست. برای این چه کرده ایم؟ در این بین مساله فضای مجازی مطرح می شود. اینترنت یک راه و اتوبان است، کسی راه را نمی بندد بلکه با خودروی متخلف برخورد می کنند. شما باید محتوای خوب و با توجه به نیاز نسل جوان و فرهنگ غنی اسلامی تولید کنید و با محتوای غلط آن باید مقابله کنیم. اولویت اول ما باید نجات جوانان و نوجوانان ما باشد. گرفتاری این قشر از میانسالان بیشتر است، در این زمینه سرمایه گذاری کمی کرده ایم.
وی تاکید کرد: برخی هنرمندان مشکلاتی دارند که باید از آنها حمایت شود. از صندوق اعتباری هنر باید حمایت شود. نیازی به دخالت دولت در مراسم های مذهبی نیست. امروز دخالت انجام می شود که نتیجه اش فاصله گرفتن مردم می شود، این مساله باید اصلاح شود.
معاون اول رئیس جمهور گفت: محرمانه نگه داشتن شاخص ها راه حل مشکلات نیست. شاخص ها بیان شود و از مردم کمک گرفته شود. از سویی وضعیت کتابخوانی نگران کننده است. مشکلات حوزه نشر باید حل شود. فضای مجازی جانشین کتاب نمی شود. باید این مساله بحران در کشور حل شود. تیراژ برخی کتاب ها صد و دویست است.
وی بیان کرد: ما باید به گردش آزاد اطلاعات اعتقاد داشته باشیم. نباید به این خاطر که این مساله ما را مورد نقد قرار می دهد، از گردش آزاد اطلاعات جلوگیری کنیم. فرد تا وقتی مسئولیت دارد، به او اصالت قدسی می دهیم و وقتی کنار رفت، سلام کردن به او هم گناه می شود. در دولت ممنوع کرده ایم که کوچکترین حرف علیه دولت ها و وزرای گذشته زده شود. ما نقد عملکرد می کنیم ولی نقد شخص نمی کنیم.
عارف با بیان اینکه در جهاد تبیین کوتاهی کرده ایم، خاطرنشان کرد: با وجود همه نقدها و نقص ها، خیلی کار شده ولی در بیان آن کم کار کرده ایم ولی شعار زیاد داده ایم. این شعار دادن ها باید آسیب شناسی شود. آیا شعارهای سال که رهبری تعیین می کنند، در اولویت قرار می گیرد؟ الان نقش مردم در اقتصاد چقدر بیشتر شده است؟ چقدر برچسب زدن به سرمایه گذار را کنار گذاشته ایم؟
وی اظهار کرد: آمایش سرزمینی راهبرد دولت و برنامه هفتم توسعه است. کشور فقط تهران یا 8 کلانشهر نیست بلکه همه مناطق کشور است و همه مردم حق رشد و توسعه دارند. این مساله در بخش فرهنگی باید مدنظر باشد.
وی تاکید کرد: جوان گرایی شعار نیست. باید جوانان را آماده پذیرش مسئولیت کنیم چون جوان گرایی با جوان سوزی تفاوت دارد. باید جوانان را بکار بگیریم. وزیر فرهنگ جوان گرایی و استفاده از زنان در پست های میانی و بالا را دنبال کند. تاکنون از ظرفیت زنان تحصیل کرده بهره نبرده ایم و مشکل پیدا کرده ایم. عملکرد وزیر راه که خانم است در همین مدت انصافا فوق تصور بود. شعار ما شایسته سالاری است ولی باید تبعیص مثبت بگذاریم تا زنان بخشی از مسئولیت های مدیریتی را بر عهده بگیرند.
معاون اول رئیس جمهور ادامه داد: موانعی و گره هایی برای اهل قلم و هنر ایجاد کرده ایم. هر کسی از هنرمندان به دلیلی از کشور رفته اند، از حضور آنها در کشور استقبال می کنیم. اینجا کشور آنهاست. حذف و محدویت های سلیقگی از فعالیت اهل فرهنگ و هنر و رسانه کنار بگذاریم.
وی همچنین گفت: ما به رسانه های جدی و تاثیرگذار نیاز داریم. رسانه ها باید چالشی عمل کنند ولی این با حاشیه راندن مسئولان فرق می کند. رسانه ها مسئولان را به حواشی نکشانند بلکه در مسیر رسالت خود گام بردارند و وزارت فرهنگ هم در راستای حل مشکلات رسانه ها گام های بلندتری بردارند.
رضا صالحی امیری (وزیر میراث و گردشگری)، علی جنتی، میرسلیم، صفارهرندی، احمد مسجدجامعی،علی نصیریان، داریوش ارجمند، رسول صدرعاملی، محمدمهدی عسگرپور، امیر تاجیک، مجید قناد، اسماعیل خلج، سهیل محمودی و... از جمله هنرمندان و مدیران حاضر بودند.
عکس یادگاری سید عباس صالحی با هنرمندان در انتهای آیین تودیع و معارفه وزارت ارشاد
نظر شما: