اختصاصی کلانشهر: رضا حقی* ایام فاطمیه که در چند سال اخیر مصادف شده بود با روز رشت، ظاهراً علتی شده بود که مراسم روز رشت یا برگزار نشود یا به اجرایی در یکی از سالن های سطح شهر خلاصه شود. در حالی که می شد هم «روز رشت» را گرامی داشت و هم احترام مناسک مذهبی را هم حفظ کرد. چون عنوان «روز رشت» بهترین بهانه برای برندسازی شهر در این ایام خاص بود.

به این بهانه سی و چهارمین یادداشت برندسازی به «نذرباره آش» که مخصوص ایام فاطمیه و مصادف است با این ایام در سال جاری پرداخته می شود.

آش «فاطمه زهرا»، تنها آش از حدود ۱۰۰ نوع خوراک از این نوع در ایران است که به اسم یکی از معصومین شناخته می شود.

این آش بویژه در ایام مذهبی نذر و پخته می شود و باز هم جز معدود آش های ایرانیست که آداب خاص پختن دارد.

آماده سازی این آش نسبت به آش های دیگر زمان بیشتری می برد و می گویند یکی از علت های گذاشتن نام فاطمه زهرا روی این آش همین است که باید در آماده سازی و درست کردن این آش صبر زیادی داشته باشید.

یک شبانه روز برای آماده سازی اولیه و خیساندن حبوبات زمان احتیاج دارد و مراحل پخت آن نیز باید ۳ اذان صبح، ظهر، و مغرب را پشت سر بگذارد و پخش آش بین مستمندان و فامیل و همسایگان بعد از ۳ اذان صورت می گیرد.

این نذر به چند صورت انجام می گیرد یا توسط یک نفر که نذر دارد به وسیله خودش تهیه و پخش می شود و یا یک نفر نذر می کند این کار با کمک و قرض گرفتن از دیگران و همسایگان انجام گیرد و در این صورت هر کسی با توجه به وسع و میل خود مقداری از حبوبات و یا سبزی و گوشت و روغن را تقبل می کند و یا در آماده سازی و پخش آش کمک می کند.


یک روش دیگر نیز که در سالیان اخیر باب شده است هر کسی با توجه به میل و وسع خود کمک نقدی می کند و چندین دیگ بزرگ یک کیلویی در سطح مساجد و یا خانه ها پخته و پخش می شود.
آماده سازی و پخت آن به صورت گروهی و داوطلبانه و همراه با صلوات های مکرر است.

این آش می تواند فضایی محلی و به دور از مرزبندی های رایج جامعه به با حجاب و کم حجاب و بی حجاب و غیره داشته باشد.
روح تعاون و همدلی در آماده سازی و پخت و پخش رایگان می تواند هر نقطه از شهر را در آن ایام، به یک خاطره شورانگیز و خاص و برند شهری تبدیل نماید.
آش به عنوان یک غذای کامل در بسیاری از کشورهای دیگر منطقه شامل عراق، سوریه لبنان، پاکستان، افغانستان، هند و بسیاری از کشورهای عربی و آفریقایی در گونه های مختلف آماده و سرو می شود.

از بخش های جذاب دیگر این «نذر واره» می توان مسابقه پخت و عرضه انواع آش های ایرانی باشد.

آش های معروف شهرهای دیگر و آش هایی که تا به حال شهروندان نه اسمش را نشنیده اند و نه دیده اند آش هایی مانند آش دوغ، ترخینه، یارما ، فلفل ، نخود، زردآلو، لبو، برنج، برگ بو، بشویی، سیرابی، گوجه فرنگی، جو، ترش آلو، ماست، اسفناج، انار، گوجه سبز، شوربا، گزنه، اشکنه، کاچی، عدس، گندم، شیر، ماش، سماق، ترخون، غوره، ترشک، بی بی سه شنبه،ماسوا، ساک، شوید باقلا، قلیه، آشوری، کلم، کرفس، لخشک، کدو، گردو، کوربا، جوشواره، ذرت، ذغال اخته.

بعضی از آش های معروف یک شهر خالی هستند مثل آش سبزی شیراز، آش خیار چنبر ملایر آش قنیبه قم، آش انار شیراز، آش شلغم خراسان، آش بلغور و بوتی آش زنجان آشو شولی یزد آش باد شوشتر آش عباسعلی کرمانشاه، دندونی تبریز، کاچی همدان، گزنه گلستان،شعله مشهدی، میوه اردبیل، بلغور مشهد ترشولی ارومیه.

نکته جالب این است که باز هم خاص ترین آش مربوط به شهر ما می شود آش کدو و «ترشِ آش» از جمله آش های مخصوص منطقه ماست.

ترشِ آش، تنها آشی است که با ماهی شور سرو می شود و خود به تنهایی قابلیت برندسازی شهری را دارد.

تنوع بی نظیر در آش می تواند این «نذرواره» را به فرصتی بی بدیل تبدیل نماید تا کلیه شهروندان در آن مشارکت کنند.

همچنین بعد از برگزاری این نذر واره بسیاری از این آش ها به عنوان غذایی سالم و اصیل ایرانی در سبد غذایی خانوارها جای خواهد گرفت.

بسیاری از آش ها می توانند ده ها شغل جدید در سطح شهر ایجاد کنند.

در رشت، شهری که عنوان شهر خلاق خوراک را یدک می کشد پسندیده نیست که حداکثر در سطح شهر شاهد عرضه و فروش سه یا چهار نوع آش باشیم. این رقم به راحتی می تواند به ۳۰ الی ۴۰ نوع آش برسد.

آش ها با توجه به سلایق مختلف وضعیت اقتصادی مختلف قابلیت عرضه و فروش را دارد.

آش هایی با گوشت قرمز، مرغ و ماهی گرفته تا آش بدون گوشت و فقط با حبوبات و سبزی تا آش های خاص و منحصر به فرد بدون گوشت و حبوبات.

نذرواره آش می تواند به برندسازی شهری کمک های متعددی بکند.

این نذر واره فرصتی را فراهم می کند تا شهرها بتوانند فرهنگ و هویت محلی خود را به نمایش بگذارند و از آن برای جذب گردشگر و تقویت اقتصاد محلی استفاده کنند.

این نذرواره شامل نمایش فرهنگی، محلی، سنت و رسوم مرتبط با غذا هستند که می تواند به تقویت فرهنگی شهر کمک کند.

این رویدادها فرصت هایی برای تعامل و همکاری بین اعضای جامعه را فراهم می کند که منجر به همبستگی اجتماعی می شود.

نذرواره آش فرصت بسیار خوبی برای برندسازی شهر رشت است.

رشت تنها شهری است که این نوع مراسم خاص برای ایام فاطمیه دارد. هیچ شهری در دنیا آیین و سنت به این ویژگی خاص برای این ایام مذهبی ندارد.

=========

*کارگردان تاتر

رضا حقی یکی از پایه گذاران جشنواره های خوراک محور در ایران است و از سال ۹۴ با  برگزاری ۹ دوره جشنواره جوکول، کدو، و تمشک و...در گیلان مشغول فعالیت بوده است.

پی نوشت: از این پس روزهای دوشنبه در سلسله یادداشت هایی به قلم این نویسنده پیشنهادات مطالعه شده ای جهت برندسازی رشت برای اطلاع شهروندان و مدیران شهری در کلانشهر منتشر می شود. (بیشتر بخوانید)

این امیدواری وجود دارد که مدیران مربوطه در شهرداری و شورای شهر رشت بویژه افرادی که عهده دار عناوین مرتبط با شهر خلاق غذا در رشت هستند، سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری رشت،کمسیون گردشگری و کمیسیون توسعه پایدار شورای شهر به این موارد توجه کرده و در صورت امکان برای اجرایی شدن پیشنهاداتی با هدف رضایت جمعی و زیست بهتر شهری اقدام عملی کنند.

خوانندگان کلانشهر هم می توانند در صورت تمایل نظرات خود را پیرامون مطالب منتشر شده یا پیشنهادهای تازه خود جهت برندسازی رشت را بیان کنند. به این امید که بتوان گام هایی جهت بهبود وضعیت رشت برداشت.