خطر تخریبِ خانه تاریخی «نبی زاده» در ساغریسازان رشت طی سال های گذشته به دفعات در رسانه ها بازتاب داشته است اما این روزها جدی تر از هر زمان دیگری است. چون تعدادی از ورثه میرکریم نبی زاده موفق شده اند خانه را از ثبت ملی خارج و مقدمات تخریب این عمارت تاریخی را فراهم کنند.

عمارت نبی زاده که حدود یک قرن قدمت دارد نه فقط در گیلان که در ایران شناخته شده است. دلیل آن هم یک فیلم سینمایی است.

بخش هایی از فیلم سینمایی «در دنیای تو ساعت چند است» که سال ۱۳۹۳ توسط صفی یزدانیان و با نقش آفرینی لیلا حاتمی و علی مصفا ساخته شد در این خانه تصویربرداری شد.

 موضوعی که باعث شد مخاطبان زیادی در سراسر ایران با کوچه های قدیمی و آجرهای قرمز ساغریسازان و معماری این خانه تاریخی رشت آشنا شوند. طبق روایت میراث فرهنگی، بنا مربوط به دوره پهلوی اول و براساس اعلام ورثه، عمارت مربوط به دوره پهلوی دوم است.
عمارت نبی زاده مانند اکثر خانه های این دوره رشت دارای ویژگی معماری مانند بام سفالی، فضای گربه رو، اتاق های تو درتو دارای سقف بلند،گچ بری های خاص، کف چوبی، پنجره های بزرگ و پرنور و...است.

خانه نبی زاده سال  ۱۳۹۸با شماره ۳۲۴۸۰ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد. این موضوع اما به مذاق شماری از ورثه و ذی نفعان این عمارت خوش نیامد و تلاش گسترده ای را برای خارج کردن خانه از فهرست آثار ملی آغاز کردند.

آنها کمی بعد موفق به این کار شده و در حال حاضر طبق خبرهای رسیده به کلانشهر، خانه «نبی زاده» رشت در آستانه تخریب جهت ساخت سازه ای جدید قرار دارد. استدلال تعدادی از ذی نفعان این است که میراث فرهنگی، به دلیل کمبود بودجه و مشکلات مالی، برای مرمت بنا که به دلیل گذشت زمان در حال تخریب است به مالکین تسهیلات نمی دهد اما اگر مالک درصدد مرمت عمارت باشد، کارشناسان این اداره می گویند باید با نظارت میراث فرهنگی، تعمیرات انجام شود. این در حالی است که طبق حساب سرانگشتی و ارزش زمین محدوده خیابان مطهری رشت و دوبَر بودن، این ملک ۵۸۷ متری حدود ۱۸میلیارد تومان قیمت دارد.

از نظر مالکان، شهرداری رشت و اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان گیلان، توان مالی خرید این خانه و حفظ آن را ندارند. در نتیجه مالکان می گویند حقمان است که زمینِ به ارث رسیده در خیابان مطهری رشت و در جوار مراکز تجاری را طبق عرف منطقه معامله کنیم.

دوستداران رشت اما نگرانند بلایی که بر سر حدود هزار خانه تاریخی باقی مانده در این شهر طی سال های اخیر آمده، بر سر عمارت نبی زاده هم بیاید.

چون از این دست تخریب ها طی سال های گذشته در رشت کم نبوده است. دهها خانه قدیمی شهر بویژه در بافت سنتی ساغریسازن در میان بی توجهی ارگان های مسئول و همچنین درگیری های ورثه نابود شده است و از ۶۰ خانه تاریخی که ادعا می شود هنوز در رشت باقی مانده یکی پس از دیگری در حال فروریختن است. موضوعی که باعث شده است کارشناسان مستقل تاکید کنند در حال حاضر چیزی تحت عنوان  «بافت تاریخی» در رشت وجود ندارد و فقط در گوشه و کنار شهر، چند خانه در محلات سرپا مانده است. از محلات قدیمی رشت مانند آفخرا، پیرسرا، استادسرا، صیقلان، سرخبنده، نقره دشت، پل بوسار و... چیزی جز یک نام باقی نمانده و اکثر سازه های قدیمی تخریب و سازه های عمدتا فاقد هویت معماری بومی مانند قارچ روئیده است.

این که شهرداری رشت، اداره میراث فرهنگی و علاقه مندان به سرمایه گذاری و تاریخ این شهر بتوانند خانه نبی زاده را از ورثه خریده و با انجام تعمیراتی آن را سرپا نگه دارند زیاده خواهی نیست. در غیر این صورت در یکی از همین روزها باید شاهد دست به دست شدن تصاویر عمارتِ تخریب شده «نبی زاده» رشت و سوگواری های بعدی آن باشیم. مانند سرنوشتی که چند سال قبل برای خانه گیگاسری، خانه  کودکی هوشنگ ابتهاج، خانه پورقیصر (بازرگانی)، خانه کاشانی، خانه مقیمی، خانه دکتر توکلی، خانه ویشکایی و...رخ داد.