اختصاصی کلانشهر: مطلب پیش رو یادداشتی به قلم نیما فریدمجتهدی-پیام عالمی صف اول تهیه کنندگان پرونده ثبت ملی غار دیورش رودبار است. براساس اعلام اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان، غار نورچشمه دیورش به عنوان نخستین غار آبی ایران در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید. (بیشتر بخوانید)

غار نورچشمۀ دیورش

غار نورچشمه، دارای سه مظهر یا ورودی است و از غارهای آبی به شمار می رود. دهانۀ غار بزرگ است و حدودا 12 متر ارتفاع و 7 متر عرض دارد. دلیل نام گذاری غار جریان پرفشار آبی است که در فصل بهار از داخل آن بیرون می زند.

برخی معتقدند نام این غار «نوروز چشمه» است که دلیل این نام گذاری را وجود بیشینۀ جریان آب این غار در نوروز است. دهانۀ اصلی یا میانی غار، دارای موقعیت جغرافیایی"21.7´54°36 عرض شمالی و"40.5´35°49 طول شرقی است که در ارتفاع 373 متری از آب های آزاد قرار گرفته است. دو دهانۀ دیگر کوچک در اطراف این دهانه اصلی وجود دارند. دهانه سمت چپ که در ارتفاعی بالاتر قرار دارد (394 متر) و دهانۀ سمت راست که متصل به دیواره دهانه اصلی است. همان طور که بیان شد، این غار از نوع غارهای آبی است. از ویژگی اصلی این غار، خروج آب از دهانه اصلی این غار است. به طوری که در بیرون از این غار، بستر رودخانه فصلی پهناوری که منشاء آب آن از جریان خروجی غار تامین می شود، به چشم می خورد. این بستر فصلی در ارتفاعی پائین تر با بستر رودخانه ای که از چشمۀ معروف «سفیدآب» دیورش منشعب می شود، می پیوندد و رودخانه خرشک رود را شکل می دهند. 

غارهای یکی از مهمترین اشکال زمین شناختی به جای مانده طبیعی هستند. دلایل زیادی برای اهمیت آن ها می توان نام برد. بسیاری از غارها دارای آثار اسکلتی و فسیل مهره دارانی هستند. بسیاری از غارها در مناطق کارستی و به وسیله جریان های آب زیرزمینی تشکیل شده اند؛ پس به طورِ مستقیم با منابع آبی ارتباط دارند. از کارست ها، به دلیلِ امکان ذخیره حجم بالای آب زیرزمینی در آن ها، به عنوانِ گنجینه های مطمئن منابع آب یاد می شود. غارها به مثابه مهم ترین زیستگاه خفاش ها، تنها پرندگان پستاندار در کره زمین، نیز حائز اهمیت بالایی هستند. غارها به دلیل برخورداری از زیبایی های منحصر به فرد ساختاری، تنوع اشکال، کانی سازی های بی بدیل، معابر و گذرگاه های جذاب و در عینِ حال، رعب انگیزی و راز آلودگی همواره مورد توجه طبیعت گردان و غارنوردان قرار دارند. از لحاظ باستان شناسی غارها از سه منظر اهمیت دارند. نخست فسیل های برجای ماده در آن ها از انسان های نخستین،  دوم آثار حیات بشر نخستین، از جمله دیوار نوشته ها، ابزار و وسایل برجای مانده از دوره های تاریخی پیشین، و سوم آثار سکونت انسان های گذشته در تعدادی از غارها و یا غارهای دست کند که به منظور سکونت و مخفی گاه و عبادتگاه و... موردِ بهره برداری قرار می گرفته است.

بسیاری از این غارها پس از میلیون ها سال شکل گرفته اند و با جلوه های کم نظیر و ویژگی های اکولوژیکی خاص خود در شمار میراث های طبیعی ارزشمند کشورمان محسوب می شوند. از این رو حفاظت از این گنجینه های با ارزش و سرمایه های ملی امری مهم و حیاتی است. برای حفاظت و حراست از غارها و جلوگیری از آسیب دیدن و نابودی آن ها در بسیاری از کشورهای جهان قوانینی وضع شده است تا آثار طبیعی و تاریخی و میراث فرهنگی موجود در آن ها از خرابی و دستبرد محفوظ بماند.

این موضوع در کشور ما نیز در قالب آیین نامه ها و دستور العمل های متعدد پیش بینی شده است. در بسیاری از کشورها نهادهایی تأسیس شده اند که مسئولیت سیاستگذاری و نظارت و حفاظت از غارها را برعهده دارند. این مسئولیت درکشور ما بر عهده کارگروهی است که از نمایندگان نهادهای مرتبط دولتی و غیردولتی تشکیل شده و دبیرخانه آن در سازمان حفاظت محیط زیست مستقر است. این کارگروه مسئولیت شناسایی غارها، مطالعه غارها، حفاظت از غارهای در معرض تخریب و تهدید، مدیریت بهره برداری پایدار از غارها، شناسایی و پیگیری ثبت ملی و بین المللی غارهای واجد ارزش و تنظیم و تصویب دستورالعمل های مورد نیاز را بر عهده دارد.