براساس بررسی ها، سوپرمارکت ها و فروشگاه های بزرگ هنگام مراجعه به خریداران روغن می گویند یا روغن برای فروش ندارند و یا چند روز دیگر مراجعه کنند. برخی دیگر اما روغن دارند اما به نوعی گروکشی می کنند و به شهروندان می گویند اگر قصد خرید در طرح کالابرگ را دارید روغن هم می توانید تهیه کنید.

روغن هست فقط با خرید کالابرگ

شواهد کمبود روغن کمی بعد از پایان تعطیلات نوروز ۱۴۰۴ قابل مشاهده بود. تیمور پورحیدری مدیرکل صنعت، معدن و تجارت گیلان، چند روز قبل، کمبود روغن در استان را «بسیار جزئی» دانست و وعده داده بود شرایط تا هفته آینده عادی می شود. در حالی که این مدیر مدعی شده بود روغن در فروشگاه های بزرگ گیلان موجود است و هیچ کمبودی در این بخش وجود ندارد اما مراجعه شهروندان به اغلب فروشگاه های بزرگ و کوچک شهرهایشان نشان می دهد که روغن سرخ کردنی مایع، جامد و یا پخت و پز یا در قفسه ها موجود نیست و یا برای هر خریدار یک عدد در نظر گرفته شده است و برخی دیگر هم به شرط خرید دیگر اقلام کالابرگ، حاضر به فروش روغن هستند.

البته که روغن کنجد، زیتون و برخی انواع کانولا در قفسه ها دیده می شود که اکثر شهروندان به دلیل قیمت بالای این قبیل روغن ها که اتفاقا سالم ترهم هستند، از خرید آن ها عاجزند.

مصرف روزانه ۸۰ تُن روغن توسط گیلانی ها

طبق آمار وزارت صمت، میزان مصرف روغن در گیلان حدود ۸۰ تُن در روز است که ۸۵ درصد آن از استان های دیگر وارد می شود. موضوعی که کمی به نگرانی های شهروندان اضافه می کند این است که اخبار کمبود روغن از استان های دیگر هم منتشر شده است. تعدادی از مدیران می گویند بعضی کارخانه های روغن منتظر ترخیص مواد اولیه از گمرکات و تحویل به کارخانجات هستند. گمانه زنی دیگر، همان بازی آشنا برای مصرف کننده هاست؛ یعنی گروکشی و عدم توزیع اقلام خوراکی با هدف افزایش قیمت؛ یعنی می توان به زودی شاهد توزیع روغن در بازار بود اما با افزایش قیمتی شاید قابل توجه.

قحطی ساختگی با هجوم به فروشگاه ها

برخی مسئولان هم یکی از دلایل کمبود روغن در فروشگاه ها را به رفتار نادرست شماری از مردم ایران مرتبط می دانند؛ یعنی توجه به شایعات. این مدیران می گویند از حدود دو هفته قبل که اخباری مبنی بر کمبود روغن در برخی فروشگاه ها منتشر شد، شهروندان زیادی که حتی به روغن هم نیاز ضروری نداشتند با حضوردر فروشگاه ها، اقدام به تهیه روغن سرخ کردنی مازاد بر نیازشان کرده و باعث کمبودهایی در برخی مناطق شده اند.

طبق توضیحات وزارت صمت، ورود و خروج همه کالاها قابل رصد است و بحث کمبود ساختگی در میان نیست و مواردی هم مبنی بر احتکار به چشم نمی خورد البته این نهاد احتمال افزایش قیمت روغن را هم دور از ذهن ندانسته است.

روغن گران می شود؟

موضوعی که از سوی پورحیدری مدیرکل صمت گیلان هم رد نشده است. او حدود ۹ روز قبل با اشاره به افزایش هزینه های تأمین مواد اولیه، احتمال افزایش قیمت روغن را هم مطرح کرده بود.

به نظر می رسد طی روزهای آینده کمبود روغن در فروشگاه ها برطرف می شود اما تجربه سال های گذشته کمبودهای مقطعی برخی کالاها برای شهروندان یادآور این موضوع است که هنگام خرید باید برای هر لیتر روغن، قیمتی بیشتر از گذشته پرداخت کنند. این که هر لیتر روغن با چه قیمتی در دسترس آن ها قرار می گیرد فعلا مشخص نیست اما موضوعی که درباره گیلان می تواند به نگرانی ها دامن بزند این است که با وجود افزایش قیمت روغن های معمول در بازار باید سلامتی مردمان این دیار را بیشتر از گذشته در معرض خطر دید. چون احتمال استفاده مردم از روغن های سالم مانند کانولا که همین حالا هم گرانتر از روغن های معمول هستند، باز هم کمتر می شود.

آمار تکاندهنده از سلامت گیلانی ها

آذر ماه سال گذشته معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان که درباره پویش ملی اطلاع رسانی تغذیه سالم صحبت می کرد آمار تکاندهنده ای از وضعیت سلامت گیلانی ها ارائه داد که ارتباط مستقیمی با مصرف روغن هم دارد. به گفته محمود رضوانی، ۴۱.۶ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال گیلان درگیر کلسترول بالا هستند و ۴۳.۵۳ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال هم فشار خون بالا دارند. موضوعی که باعث شده است گیلان از این جهت در رتبه اول ایران قرار داشته باشد.

شاید برخی، این موضوع را فاقد اهمیت بدانند اما اگر مطلع باشند که بیش از ۷۶ درصد کل بار بیماری ها در ایران مختص بیماری های غیرواگیر است و این بیماری ها علت مرگ حدود ۸۴.۹ درصد در هر ۱۰۰ هزار نفر از فوتی های کشور است، شاید دیدگاهشان تغییر کند. چون افزایش کلسترول خون از جمله دلایل ابتلا به بیماری های غیرواگیر مانند برخی سرطان ها، دیابت، بیماری های قلبی و عروقی است.

توجه به سلامتی؟ شاید وقتی دیگر

علوم پزشکی گیلان به مردم استان پیشنهاد کرده بود به جای روغن های معمول سرخ کردنی، کره، مارگارین، روغن زرد حیوانی، پیه، دنبه و روغن مشهور به کرمانشاهی که همگی حاوی اسیدهای چرب اشباع هستند، از روغن کانولا (کلزا) استفاده کنند تا هم چربی های بد خونشان کاهش پیدا کند و هم میزان امگا ۳ بدنشان تامین شود. اما این روغن به طور میانگین،حدودا قیمتی دوبرابر روغن سرخ کردنی معمولی دارد. با توجه به وضیت نامطلوب اقتصادی حاکم بر جامعه و پیش بینی افزایش قیمت روغن، احتمالا مردم گیلان همچنان هنگام خرید، روغن ناسالم را به سالم ترجیح می دهند.

در جستجوی روغن

البته تا آن موقع باید به جستجو برای یافتن همان روغن های سرخ کردنی قبلی در فروشگاه های مختلف ادامه دهند شاید که مانند جوینده ای،یابنده باشند و این حرف مسئولان به اثبات برسد که: «کمبود روغن نداریم!»