اختصاصی کلانشهر: یکی از مشکلات باغداران و کشاورزان گیلان و برخی دیگر از نقاط ایران آسیب «حلزون ها و راب ها» به محصولاتشان است. برخی از کشاورزان به دفعات مشاهده کرده اند که علی رغم مدتها تلاش و گاه در هنگامه برداشت، ناگهان هجوم راب ها باعث از بین رفتن محصولاتشان شده است.

 کلانشهر برای اطلاع از مبارزه علمی و دقیق با این موجودات، نظر رقیه داوری فرید را پرسیده که تجربه ی بیش از سی سال فعالیت در واحد حفظ نباتات جهاد کشاورزی گیلان را داشته است.

همه چیز درباره راب ها و حلزون ها

این کارشناس ارشد کشاورزی که رئیس اداره تولیدات گیاهی و مسئولیت واحد حفظ نباتات شهرستان فومن را هم برعهده دارد در این ارتباط به کلانشهر گفت: حلزون ها و راب ها (لیسک) هر دو از شاخه نرم تنان بوده و دارای ساختمان بدنی و بیولوژی یکسانند ولی راب ها فاقد پوسته مارپیچی خارجی هستند.

داوری فرید افزود: مسیر حرکت این آفات، با لایه نقره ای که نشانه حضورشان است، مشخص می شود؛ آن ها در شب و روزهای مه آلود فعال تر بوده و در روزهای آفتابی دنبال مخفی گاه های سرد و تاریک می گردند. در زمستان های معتدل، راب ها و حلزون های جوان می توانند در طول سال فعالیت داشته باشند. در هوای سرد در لایه سطحی خاک در خواب به سر می برند و در هوای بسیار گرم، دوره های خشکی یا در هوای سرد خود را با پوشش غشائی پوشانده و اغلب خود را روی تنه درختان، حصارها و دیوارها می چسبانند.

راب و حلزون چه چیزهایی را از بین می برند؟

رئیس اداره تولیدات گیاهی و مسئول واحد حفظ نباتات شهرستان فومن با اشاره به آسیب های حلزون ها و راب ها گفت:این موجودات از برگ، میوه و همه ی قسمت های سبز گونه های گیاهان زراعی، زینتی، سبزی ها و نهال های خزانه درختان تغذیه می کنند و باعث خشک شدن آن ها می شوند.

این کارشناس ارشد کشاورزی همچنین گفت: راب ها از مواد در حال فساد تغذیه می کنند و این آفات  در بهار و پائیز که رطوبت و بارندگی بیشتر و درجه حرارت مناسب تر است فعالیت بیشتری داشته و زیان های وارد شده آن ها قابل توجه است.

راهکارهای مبارزه با آفتِ لَزج

داوری فرید با اشاره به مدیریت این آفت با استفاده از روش های مختلف کنترل به کلانشهر گفت: می توان با حذف محل اختفای راب و حلزون، مانند دیوارهای چوبی، سنگ ها، خار و خاشاک، علف های هرز اطراف تنه درختان، شاخه های برگ دار نزدیک زمین، پوشش های انبوه روی زمین، از قبیل پیچک ها زیان به باغ و تولیدات را کاهش داد.

مسئول واحد حفظ نباتات شهرستان فومن همچنین به مدیریت آبیاری جهت کاهش رطوبت اشاره کرد و در ادامه گفت: جمع آوری دستی راب ها خصوصا پس از تاریکی هوا و طبق برنامه منظم می تواند بسیار مؤثر باشد.
او در ادامه این بخش توصیه کرد: برای بیرون آوردن حلزون ها در نواحی که جمعیت آن ها زیاد است، آبیاری در هنگام غروب هم موثر است.

رئیس اداره تولیدات گیاهی و مسئول واحد حفظ نباتات شهرستان فومن در ادامه راهکارهای مبارزه با این آفت شایع باغات گیلان گفت: استفاده از تله های مختلف مانند تخته ها یا گلدان ها، پوست خربزه یا هندوانه وارونه شده، تله هایی با طعمه آبجو و یا مخلوط آب و شکر و له کردن آن ها هم می تواند در دستور کار قرار بگیرد.

نمک، خاک را بی کیفیت می کند

داوری فرید با اشاره به یک باور نادرست بین بعضی باغداران تاکید کرد: کشاورزان برای از بین بردن راب و حلزون هرگز از نمک استفاده نکنند، زیرا شوری خاک را بالا می برد و باعث کاهش محسوس کیفیت خاک و در نتیجه کم شدن محصول کشت شده،می شود.

دشمنان راب و حلزون در طبیعت

این کارشناس یکی دیگر از راهکارهای در دسترس باغداران را استفاده از ماکیان اهلی مانند اردک ، غاز، یا جوجه ها معرفی کرد و گفت:راب ها و حلزون ها، دشمنان طبیعی دیگر مانند سوسک های خاکزی، پاتوژن ها، مارها، وزغ ها، لاک پشت ها و پرندگان هم دارند.

موانع مسی نجات بخش در باغ

رئیس اداره تولیدات گیاهی و مسئول واحد حفظ نباتات شهرستان فومن همچنین به استفاده از چند نوع مانع اشاره کرد و گفت: این راهکارها راب ها و حلزون ها را از بسترهای کشت دور نگه می دارند که از جمله موثرترین شان، موانع مسی هستند. زیرا مس با ترشحات لزج حلزون ها و راب ها واکنش داده و جریان الکتریکی بوجود می آورد.

داوری فرید در توضیح چگونگی ایجاد موانع مسی هم به کلانشهر گفت: می توان از موانع مسی در حاشیه ی جعبه های کِشت، به صورت عمودی اطراف بستر گیاهان یا به صورت نوارهایی دور سر شاخه ها یا تنه ها استفاده کرد. به گفته این کارشناس، دوام این نوارها چند سال است.

داوری فرید گفت وقتی قرار است این ایده در مورد درختان هم مورد توجه قرار بگیرد باید توجه کرد که از بَست هایی با پیش بینی افزایش اندازه آن با رشد درخت استفاده کرد.

این کارشناس ارشد حفظ نباتات همچنین توضیح داد: وقتی که نوارها را در جعبه های کِشت استفاده می شود، باید مطمئن شد جعبه عاری از نرم تنان باشد و در صورت وجود، آن ها را با دست جمع آوری کرد.

چگونه از موانع مسی استفاده شود؟

رئیس اداره تولیدات گیاهی و مسئول واحد حفظ نباتات شهرستان فومن درباره روش انجام این کار هم به کلانشهر گفت: نوار مسی دور تنه ی درخت، دور گلدان یا کرت های مورد نظر مزرعه بسته می شود و در مورد درختان، بَست دو لبه باید طوری باشد که متناسب با رشد درخت، حلقه بزرگ تر شود. لبه ی برش خورده ی پایین نوار (مطابق عکس) باید به سمت بالا خم شود طوری که زاویه ی ۹۰ درجه با زمین تشکیل دهد. در مورد مزرعه، خصوصا سبزیجات هم بهتره خاک بستر کِشت را تا عمق نیم متری عاری از راب و حلزون کرده و این نوار مسی را دور کرت استفاده کرد.  

موانع مسی با راب و حلزون چه می کند؟

او در توضیح کارکرد این تمهید هم گفت: نوار مسی ایجاد نوعی شوک الکتریکی کرده و به تدریج آفت را از بین می برد.

روایت تجربه موفق مبارزه با راب و حلزون در باغ مرکبات

رئیس اداره تولیدات گیاهی و مسئول واحد حفظ نباتات شهرستان فومن با اشاره به تجربه ی موفق این کار در یکی از باغات مرکبات نیم هکتاری گیلان که اخیرا درگیر این معضل بود گفت: شادابی درختان این باغ مدیون زحمات و پذیرش پیشنهادات گفته شده از سوی صاحب باغ بود.

داوری فرید توضیح داد: این اتفاق در سالی رخ داد که جمعیت راب و حلزون فوق العاده زیاد بود و تقریبا برگی روی درختان مرکبات اکثر باغات دیده نمی شد.

این کارشناس درباره چگونگی تهیه نوارهای مسی هم گفت: تعدادی از شرکت ها، نوارهای مسی را به صورت رول تولید و به بازار عرضه می کنند همچنین کشاورزان می توانند از ضایعات اجناس مسیِ در اختیارشان هم استفاده کنند.

راهکارهای استفاده از طعمه های سَمی

او در ادامه پیشنهادات عملی مبارزه با این آفت شایع به کلانشهر گفت: همچنین کشاورزان به جای ورقه های مسی،می توانند از مالیدن مخلوط بردو (سولفات مس و هیدرات کلسیم) یا به تنهایی سولفات مس هم استفاده کرده و آن را روی تنه درخت بمالند که حدود یک سال برای دفع حلزون ها دوام دارد.

این کارشناس همچنین گفت: اضافه کردن پخش کننده یا شیرابه سفید می تواند پایداری مخلوط بردو را افزایش دهد.

داوری فرید با ذکر این نکته که موانعی مانند خاکستر یا پوسته برنج در مناطق خشک می تواند موثر باشد توضیح داد: اما خاکستر و پوستر برنج بعد از جذب رطوبت اثر خود را از دست می دهند، بنابراین در بیشتر باغات و مزارع خصوصا در گیلان کارآیی زیادی ندارند و حتی می تواند در دراز مدت روی بافت خاک تاثیر منفی هم داشته باشند.
او اضافه کرد طعمه های حلزون و راب درصورتی که درست استفاده شوند می توانند در ترکیب با برنامه های زراعی و سایر روش ها که در بالا مورد بحث قرار گرفت مؤثر باشند، اما به تنهایی خیلی مؤثر نخواهند بود.

در باغات و گلخانه ها چگونه از سموم استفاده شود؟

این کارشناس به انواع طعمه مسموم دیگر هم برای مبارزه با این آفت اشاره کرد و گفت: به طور مثال کشاورزان می توانند از متالدهاید (متالانجی)، 22 کیلوگرم در هکتار استفاده کنند و متالدهاید (لوماکیدین) در گلخانه گیاهان زینتی و کاهو، 7 کیلوگرم در هکتار راهکاری دارای بازده است.

او افزود: برای محصولاتی مانند کاهو و گیاهان زینتی و گلخانه ای هم می توان 5گرم فریکول را در هرمترمربع استفاده کرد.

رئیس اداره تولیدات گیاهی و مسئول واحد حفظ نباتات شهرستان فومن با اشاره به نکات مهم در استفاده از طعمه های مسموم هم گفت: فریکول و فریکو پلاس تا حد زیادی در مقابل رطوبت مقاوم هستند و هنگام استفاده از طعمه های مسموم باید توجه کرد که از حضور حیوانات اهلی و کودکان در محل جلوگیری شود.

داوری فرید تاکید کرد طعمه های متالدهاید باید اوایل غروب، در میزان توصیه شده استفاده شود و نباید به طور مستقیم روی گیاهان خصوصا سبزیجات ریخته شود .

نکات مهمی که کشاورزان باید توجه کنند

این کارشناس، آبیاری قبل از طعمه پاشی جهت افزایش فعالیت راب و حلزون را هم مفید دانست و گفت :استفاده از طعمه در محل های رفت و آمد آفات از جمله محل های مرطوب و تجدید طعمه گذاری و

عدم استفاده از طعمه ها در هوای خیلی گرم، خیلی خشک، خیلی سرد و بارندگی می تواند به کشاورزان نتیجه مطلوب یعنی ازبین رفتن راب و حلزون و برداشت محصولات مناسب را نوید بدهد.