کلانشهر: شیر به عنوان یکی از کامل ترین مواد غذایی، نقش کلیدی در سلامت جامعه دارد. این ماده لبنی منبع غنی کلسیم، ویتامین های حیاتی است و مصرف روزانه آن از بروز بیماری هایی چون پوکی استخوان، کوتاهی قد و ضعف سیستم ایمنی سیستم می کند. در بسیاری از کشورهای جهان، شیر و فرآورده های لبنی جزوه اصلی اقلام سبد مصرفی خانوارها می شوند.

با وجود این، آمارها می دهد مصرف شیر در ایران طی سال های اخیر روندی کاهشی داشته است. بر اساس داده های وزارت جهاد کشاورزی، مصرف شیر و لبنیات در ایران کمتر از 80 سال است. در حالی که جهانی حدود 150 و توصیه سازمان جهانی بهداشت بیش از 100 است.

کشور محل تولید برای کاهش مصرف شیر در تولید می کند. از جمله افزایش قیمت لبنیات، کاهش خرید خانوارها، تغییر الگوی غذایی، نبود فرهنگ سازی کافی در زمینه مصرف شیر. به گفته متخصصان تغذیه، ادامه این روند می تواند پیامدهای نگران کننده را برای سلامت عمومی داشته باشد و هزینه های درمانی کشور را در آینده افزایش دهد.

از نگاه سیاست گذاری های حمایتی، کاهش قیمت تمام محصولات لبنی، توزیع شیر مدارس و ترویج فرهنگ مصرف شیر از راهکارهایی است که می تواند باعث افزایش مصرف سرانه و افزایش سلامت جامعه شود.

شیر مدارس سیاستی برای ارتقای سلامت نسل آینده که نیمه راه ماند

برنامه توزیع شیر رایگان در مدارس ایران در سال ۱۳۷۹ با هدف ارتقای سلامت دانش آموزان، فرهنگ سازی برای مصرف شیر و افزایش سرانه لبنیات در کشور آغاز شد. دولت وقت این سیاست را با این نگاه پیش برد که با آموزش و عادت سازی در دوران کودکی، مصرف شیر به عنوان یک نیاز تغذیه ای در نسل های آینده نهادینه شود.

در سال های ابتدایی، این طرح با استقبال مثبت همراه و میلیون ها دانش آموز در سراسر کشور روزانه شیر می کردند. حتی در مقاطعی، ایران یکی از مهمترین طرحهای توزیع شیر مدارس در منطقه را داشت. اما به مرور زمان، مشکلات متعددی اجرای آن را در معرض قرار داد.

از مهم ترین چالش های این طرح می توان به منابع مالی، افزایش تولید لبنیات، ضعف در کیفیت بسته بندی و نگهداری شیر، ناهماهنگی بین دستگاه های اجرایی و گاهی نارضایتی دانش آموزان از طعم یا کیفیت شیر ​​توزیعی اشاره کرد. در برخی از سال ها، خیر در تخصیص بودجه یا بدهی دولت به کارخانه های لبنی، باعث اجرای طرح ناقص یا انجام آن شد.

حذف «شیر مدرسه»؛ از افتخار ملی تا غفلت اجرایی

در حالی که برای سال بودجه اجرای طرح «شیر مدرسه» در لایحه دیده شده و منابع مالی آن تخصیص یافته است، اما هنوز اقدامی عملی برای توزیع شیر در مدارس انجام نشده است. این موضوع در شرایطی رخ می دهد که برنامه ریزی ها برای برنامه ریزی منظم برای ارتقای سلامت و استفاده از ریزمغذی های لازم برای دانش آموزان منابع دارند.

میر اسلام تیموری، رئیس انجمن صنایع فرآورده های لبنی، در گفت وگو با ایسنا با انتقاد از حذف طرح «شیر مدرسه» در سال ۱۳۸۹ گفت: یکی از بزرگ ترین ضرباتی که در جریان هدفمندی ها به کشور وارد شد، حذف شیر مدرسه بود. شیر مدرسه هدفمندترین یارانه بود، چراکه دقیقاً به اقشاری ​​می رسید که نیازمند بودند و همچنین این شیر را به دست چه کسانی می رسید. اگر کودکی سهمش را نمی گرفت، صدای خودش یا والدینش درمی آمد. این طرح حتی به عنوان یک افتخار در مجامع بین المللی ملی مطرح شده بود که حذف شد.

رضا باکری -دبیر انجمن صنایع فرآورده های لبنی- نیز با اشاره به برنامه های جاری درباره شیر مدرسه افزود: بودجه ۱۴۰۴ رقمی معادل ۶.۵ همت برای اجرای طرح شیر مدرسه در نظر گرفته شده و در برنامه هفتم توسعه هم این تکلیف ذکر شده است. با این حال، علی رغم پیگیری های مداوم از اردیبهشت ماه، آموزش و پرورش هنوز اجرایی را آغاز کرده است. کارخانه ها باید قرارداد زودتر ببندند تا مجموعه شیر مدرسه را کنار بگذارند، مواد اولیه و بسته بندی سفارش دهنده و تدارکات لازم را انجام دهند. این روند یک ونیم تا دو ماه زمان می برد.

باکری در این گفت و گو هشدار داد: متأسفانه هرچه پیگیری کرد، در خرداد و تیر پاسخی دریافت نکرد و اکنون هم مرداد رو به پایان است و وارد شهریور می شویم. اگر قراردادها به موقع بسته نشد، در اول مهر شیر روی میز مدارس نمی شد. 

 

طرح شیر مدرسه در انتظار قرارداد/ آموزش و پرورش چرا تعلل می کند؟

در نتیجه پیگیری ها و اخبار منتشر شده علی فرهادی، وزارت آموزش و پرورش در گفت وگو با صداوسیما اعلام کرد: در حوزه تغذیه دانش آموزان، با وجود برخی مسائل و مشکلات، برنامه اصلی وزارتخانه پوشش مدارس ابتدایی است. بر این اساس، توزیع شیر در مدارس به صورت دو نوبت در هفته انجام خواهد شد.

وی در پایان: تلاش می کنیم این برنامه تا پایان سال تحصیلی را به طور کامل محقق کنیم. 

با وجود این مهم، حداقل به نظر فرهنگسازی، امیدواریم اجرای این دستخوش تغییر و فراموشی طرح واقع شود.