ایران ۲ درجه از میانگین جهانی گرم تر شده؛ وقتی همه می دانند اما کاری نمی کنند

از قنات تا بحران اقلیم؛ ایرانِ گرم‌تر و کم‌تاب‌آورتر


۱۴۰۵/۰۳/۱۹ - ۰۰:۲۶ | کد خبر: ۶۱۸۲۹ چاپ

ایران بر اساس داده های هواشناسی حدود ۲ درجه نسبت به بلندمدت گرم تر شده؛ رقمی که از میانگین گرمایش جهانی نیز فراتر است. با این حال، در حالی که آثار تغییر اقلیم از دورترین روستاها تا مراکز علمی کشور قابل مشاهده است، فاصله میان آگاهی عمومی و اقدام عملی برای افزایش تاب آوری همچنان یکی از مهم ترین چالش های ایران در مواجهه با مخاطرات اقلیمی به شمار می رود.

از قنات تا بحران اقلیم؛ ایرانِ گرم‌تر و کم‌تاب‌آورتر
اختصاصی کلانشهر: نیما فریدمجتهدی (دکتری جغرافیای طبیعی) - سمانه نگاه (دکتری هواشناسی)- با تعارف نمی توان تاب آور بود! در زمانه ای که آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد شرایط جوی حاکم بر هوای کره زمین را فراتر از مرزهای گرمایش جهانی، دورۀ جوشش جهانی، نامیده است، بدون شک هرآنچه که معیارهای مقابله با عواقب تغییر آب وهوا و پدیده های حدی محسوب می شده، باید تشدید و بازنگری شود و توجه و کار بیشتر را می طلبد. اما نگاهی به عمکرد انسانِ ایرانی به عنوان دو بعد این مسئله چه شکل ملت و چه دولت، نشان می دهد برای این قضیه حساس، تنها در حد ابراز تاسف و مسئول تمام حوادث، گامی فراتر نهاده نشده است.

امروزه اگر تبِ شرایط تَرسالیِ سال آبی جدید را از حواس جمعی مردم ایران کنار نَهیم، کمتر کسی است که نداند این کشور در تنورِ جوشان گرمایش جهانی در حال سوختن است.
بنا به اطلاعات سازمان هواشناسی، پهنه ایران زمین 2 درجه نسبت به بلندمدت گرم تر شده است؛ عددی فراتر از مقادیر جهانی آن. بنابراین حتی اگر جدای از جامعه تحصیلکرده و آکادمیک، از چوپانی در دوردست های کوهستان و یا کشاورزی در لبۀ کویر هم ماجرا را جویا شوید، همگی بدون شک با نگاهی به شرایط محیطی کشور می دانند که رفتارهای آب وهوایی ایران تغییر کرده است.
پس در این شعار می توان بخش آگاهی را به شکل پیش فرض پذیرفته شده و تجربه شده به حساب آورد. به بیان بهتر خود طبیعت کاری کرد که ما بدانیم که گرمایش جهانی و تغییر اقلیم چیست و چه اثراتی دارد! اما در عمل از همان چوپان و استاد دانشگاه گرفته تا مقام مسئول، با تمامی گواهی که به این امر می دهند؛ فقط پذیرش بخش تئوری موضوع را لحاط می کنند.
همه می دانند و دریغ از یک آگاهی عملگرایانه. حتی مراکز دانشگاهی و دستگاههای متولی نیز منفعل هستند.

در بخش هشدارهای آب وهوایی در خصوص شرایط حدی، به احتمال زیاد، وجود تنوع ابزارهای هشداردهنده و پیشرفت سریع فنآوری که تا دوردست ترین مناطق کشور به لطف گوشی های هوشمند نفوذ کرده، تنها جنبه مثبت در زمینه تغییرات آب وهوایی است که البته در این زمینه هم از لبۀ دیگر بام فروافتاده ایم؛ به گونه ای که اخبار زرد هواشناسی و شایعات آن به شکل سرسام آوری فضای رسانه ای را مسموم کرده است.

در این میان، بخش تاب آوری پرچالش ترین مشکل ایران را نمایان می کند. کشوری که با توجه به سابقه خود در زمینه سازگاری با شرایط خشک فلات ایران با فنآوری های چون قنات، آب انبار، بادگیر، آسباد و ... خود سردمدار آن بوده است؛ به لطف صد سال بی توجهی به توان بومی خود و سرخوش از بارش های گاه و بیگاه، امروزه یکی از کم تاب آورترین کشور در یکی از متاثرترین مناطق از تاثیرات تغییرات آب وهوایی است.

گرمایش جهانی و تغییر آب وهوا، یک اَبَرچالش برای ماست ابرچالشی که شاید در منشاء، نامرئی باشد ولی در اثرگذاری، عمیق است، عمیق و خورنده چون سرطان.