اختصاصی کلانشهر: نیروگاه زمین گرمایی مشگین شهر امروز با سرمایه گذاری ۱۰ میلیون یورویی وارد مدار تولید شد. عباس علی آبادی، وزیر نیرو، اعلام کرد این پروژه به عنوان یک طرح پایلوت روی مخزن زمین گرمایی منطقه سبلان اجرا شده و در فاز نخست پنج مگاوات برق تولید می کند. به گفته او، برای بهره برداری از این منبع، چندین حلقه چاه تا عمق حدود سه هزار متر حفاری شده که ظرفیت تولید حدود ۳۰ مگاوات برق را دارند و توسعه این نیروگاه در مراحل بعدی ادامه خواهد یافت.

اما شاید برای بسیاری این سؤال مطرح باشد که نیروگاه زمین گرمایی چگونه برق تولید می کند؟

 نیروگاه زمین گرمایی مشگین شهر اولین نیروگاه زمین گرمایی متصل به شبکه برق ایران محسوب می شود و نشان می دهد ایران بعد از سال ها مطالعه، وارد مرحله بهره برداری عملی شده است.

نیروگاه زمین گرمایی چیست؟

در این نوع نیروگاه، به جای سوزاندن گاز، گازوئیل یا زغال سنگ، از گرمای طبیعی داخل زمین استفاده می شود.

روند کار به زبان ساده:

در عمق چند صد تا چند هزار متری، آب و سنگ ها به دلیل گرمای درون زمین داغ هستند.

چاه های عمیق حفر می شود.

آب داغ یا بخار از چاه تولیدی بالا می آید.

بخار، توربین را می چرخاند و برق تولید می شود.

آب پس از خنک شدن دوباره به زمین تزریق می شود تا مخزن تخلیه نشود.

مزیت مهم این چرخه این است که سوخت مصرف نمی شود و انتشار گازهای گلخانه ای بسیار کم است.

 چرا دقیقاً در مشگین شهر اردبیل؟دلیل اصلی به کوه سبلان برمی گردد.

منطقه مشگین شهر روی کمربند آتشفشانی شمال غرب ایران قرار دارد و چند نشانه مهم دارد:

۱. وجود آتشفشان سبلان

کوه سبلان

سبلان یک آتشفشان نسبتاً جوان زمین شناسی است. هرچند خاموش محسوب می شود، اما توده های ماگمایی در اعماق آن هنوز گرمای زیادی دارند. این گرما سنگ ها و آب های زیرزمینی را داغ می کند.

۲. چشمه های آب گرم فراوان

 مناطقی مانند:

قینرجه

شابیل

موئیل

ایلاندو

این چشمه ها در واقع نشانه های طبیعی یک سامانه زمین گرمایی فعال هستند. وقتی آب از اعماق داغ بالا می آید، یعنی در زیر منطقه یک منبع حرارتی قوی وجود دارد.

۳. گسل های فعال

در دامنه های سبلان گسل های متعددی وجود دارد. این شکستگی ها مثل لوله های طبیعی عمل می کنند و اجازه می دهند آب به اعماق نفوذ کند، گرم شود و دوباره بالا بیاید.

 
دمای مخزن چقدر است؟

مطالعات سازمان انرژی های نو ایران (ساتبا) نشان داده که در ناحیه مشکین شهر–سبلان دمای مخزن زمین گرمایی حدود ۲۲۰ تا ۲۵۰ درجه سانتی گراد برآورد می شود؛ این دما برای تولید برق کاملاً مناسب است. 

 
چرا فقط ۵ مگاوات؟

 ۵ مگاوات برای یک نیروگاه حرارتی عدد کوچکی است، اما این پروژه بیشتر فاز پایلوت و آغاز بهره برداری صنعتی است.

سرمایه گذاری: ۱۰ میلیون یورو

ظرفیت فعلی: ۵ مگاوات

امکان توسعه آینده: ده ها تا صدها مگاوات

برای مقایسه، یک نیروگاه گازی معمولی ممکن است ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ مگاوات باشد، اما در زمین گرمایی معمولاً کار با یک واحد کوچک شروع می شود تا رفتار مخزن در طول زمان بررسی شود.

 
آیا اردبیل می تواند قطب زمین گرمایی ایران شود؟

بله، از نظر زمین شناسی محتمل ترین گزینه کشور همین منطقه است.

مهم ترین مناطق مستعد ایران:

به همین دلیل از دهه ۱۳۷۰ بیشتر حفاری های اکتشافی زمین گرمایی ایران در مشگین شهر انجام شد.

 

چرا اردبیل سرد است ولی نیروگاه زمین گرمایی دارد؟

هوای اردبیل تحت تأثیر ارتفاع و جریان های سرد جوی است.

گرمای زمین از اعماق چند کیلومتری می آید و ربط مستقیمی به دمای هوای سطح ندارد.

حتی کشورهایی مثل ایسلند که بسیار سرد هستند، بخش بزرگی از برق و گرمایش خود را از زمین گرمایی تامین می کنند.

اهمیت این پروژه برای ایران

اگر توسعه پیدا کند، سه فایده مهم دارد:

صرفه جویی در گاز
 
کاهش وابستگی به سوخت فسیلی
 
توسعه گردشگری و صنایع مرتبط با چشمه ها و استخرهای آب گرم طبیعی که سرعین اردبیل را به قطب گردشگری این موضوع تبدیل کرده است.