همتی با اشاره به اقدامات انجام شده برای کنترل تورم، از جمله سیاست های پولی و نظارتی، اظهار کرد که بانک مرکزی از ماه گذشته عملاً ترمز تورم را کشیده و روند افزایش تورم را کنترل کرده است. به گفته رئیس کل بانک مرکزی، با وجود نگرانی ها درباره افزایش تورم در تیرماه، نرخ تورم ماهانه در این ماه نسبت به خرداد تقریباً نصف شده و روندی که می توانست به افزایش فزاینده تورم منجر شود، تحت کنترل قرار گرفته است.

اما منظور از «نصف شدن تورم» چیست و آیا این عبارت به معنای کاهش قیمت کالاهاست؟

پاسخ منفی است. کاهش نرخ تورم ماهانه به معنای ارزان شدن کالاها یا کاهش سطح عمومی قیمت ها نیست؛ بلکه نشان می دهد سرعت افزایش قیمت ها کمتر شده است. به بیان ساده، اگر قیمت یک کالا در خرداد افزایش یافته و در تیر نیز دوباره گران شده باشد، اما میزان این افزایش در تیر کمتر از خرداد باشد، نرخ تورم کاهش یافته است؛ نه اینکه قیمت آن کالا پایین آمده باشد.

برای درک بهتر اظهارات همتی باید به آمار خردادماه توجه کرد. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم ماهانه در خرداد ۱۴۰۵ معادل ۵.۹ درصد بود؛ یعنی میانگین قیمت کالاها و خدمات مصرفی خانوارها در خرداد نسبت به اردیبهشت ۵.۹ درصد افزایش یافت. تورم نقطه به نقطه در این ماه نیز ۸۸.۶ درصد و تورم سالانه ۶۲ درصد اعلام شد.

بنابراین، وقتی همتی از نصف شدن نرخ تورم تیرماه نسبت به خرداد سخن می گوید، منظور تورم ماهانه است، نه تورم سالانه یا نقطه به نقطه. اگر نرخ ۵.۹ درصدی خرداد را مبنا قرار دهیم، اظهارات او می تواند به معنای قرار گرفتن تورم ماهانه تیرماه در محدوده حدود ۳ درصد باشد؛ هرچند این رقم صرفاً یک برآورد بر اساس گفته های رئیس کل بانک مرکزی است و برای اعلام رقم قطعی تیرماه باید منتظر انتشار آمار رسمی باشیم.

از این منظر، مهم ترین نکته در اظهارات همتی، کاهش شتاب افزایش قیمت ها است. یعنی در صورت تأیید آمار رسمی، قیمت ها در تیرماه همچنان افزایش یافته اند، اما با سرعتی کمتر از خرداد. بنابراین نمی توان از این اظهارات نتیجه گرفت که هزینه زندگی کاهش یافته یا قدرت خرید خانوارها بهبود پیدا کرده است.

تفاوت میان «کاهش تورم» و «کاهش قیمت ها» اهمیت زیادی دارد. کاهش تورم به معنای کندتر شدن روند گران شدن کالاها و خدمات است، در حالی که کاهش قیمت زمانی اتفاق می افتد که سطح قیمت ها نسبت به دوره قبل پایین بیاید.

در نتیجه، برای ارزیابی اینکه آیا سیاست های ضدتورمی بانک مرکزی واقعاً به مهار پایدار تورم منجر شده است یا نه، صرفاً یک ماه کافی نیست. باید روند تورم در ماه های آینده، تغییر سطح قیمت ها و همچنین وضعیت درآمد و قدرت خرید خانوارها نیز مورد بررسی قرار گیرد.