نیما مرادی که نخستین ماموریت دریایی برون مرزی خود را تجربه می کرد، در جریان این حمله بر اثر ترکش های حمله پهپادی اوکراین به شهادت رسید و سه ملوان دیگر نیز زخمی شدند. انتشار تصاویر نیما که ظاهر و سبک زندگی متفاوت تری از اکثر شهدا و رزمندگان ایران داشته در شبکه های اجتماعی طی روزهای گذشته، توجه و همدلی بسیاری از کاربران را به خود جلب کرده و روایت زندگی کوتاه این جوان انزلیچی، ابعاد انسانی حادثه را پررنگ تر کرده است.

کشتی «آنا» شامگاه جمعه گذشته در مسیر دریای کاسپین و در نزدیکی ورودی رود ولگا قرار داشت که هدف حمله پهپادی اوکراین قرار گرفت؛ حمله ای که علاوه بر شهادت نیما مرادی و مجروج شدن سه تَن دیگر از ملوانان کشتی به انفجار این شناور انجامید. ایران این حمله را محکوم و آن را اقدامی تجاوزکارانه توصیف کرده است.

در این ارتباط بیشتر بخوانید:

کشتی حامل آهن از آستاراخان به مقصد بندر انزلی در حرکت بود

 
فیلم/هویت شهید حمله اوکراین به کشتی «آنا» مشخص شد؛ نیما مرادی، دریانورد جوان اهل بندرانزلی

چرا «آنا» هدف قرار گرفت؟

حادثه زمانی ابعاد پیچیده تری پیدا کرد که ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهوری اوکراین، روز جمعه رسما اعلام کرد نیروهای این کشور در حملات دوربرد خود در دریای کاسپین، یک ناو جنگی روسیه و شناورهایی را که به گفته کی یف برای انتقال محموله های نظامی مرتبط با ایران مورد استفاده قرار می گرفتند، هدف قرار داده اند.

رئیس جمهوری اوکراین از عملیات نیروهای این کشور در دریای کاسپین خبر داده و مدعی شده بود برخی شناورهای هدف، در انتقال محموله های نظامی مرتبط با ایران نقش داشته اند. با این حال، درباره جزئیات این ادعاها و ارتباط کشتی ایرانی «آنا» با چنین فعالیتی، روایت های متفاوتی مطرح شده است.

در مقابل، مقامات ایران تاکید کرده اند که «آنا» یک شناور تجاری بوده و حمله به آن را اقدامی خصمانه و تجاوزکارانه دانسته اند. وزارت امور خارجه ایران نیز در واکنش به این حادثه، کاردار اوکراین در تهران را احضار و اعتراض خود را به کی یف ابلاغ کرد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز در نخستین واکنش های خود اعلام کرده بود حمله اوکراین به شناور تجاری ایرانی «نمی تواند بی پاسخ بماند». او در گفت وگوهایی با مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و وزیر امور خارجه روسیه، بر ضرورت واکنش به این حادثه تأکید کرده بود.

روایت نیما؛ نخستین سفر، آخرین سفر


در میان تمام ابعاد سیاسی و نظامی این حادثه، سرنوشت نیما مرادی وجهی متفاوت به ماجرا داده است؛ جوانی ۲۳ ساله از بندرانزلی که نخستین تجربه حرفه ای دریانوردی خود را آغاز کرده بود و قرار بود این سفر، شروعی برای مسیر شغلی و آینده او باشد.

اما سفر «آنا» برای نیما به آخرین سفر تبدیل شد.

تصاویر او طی روزهای گذشته در شبکه های اجتماعی بازنشر گسترده ای داشته و چهره این جوان گیلانی را به یکی از تصاویر ماندگار حمله اوکراین تبدیل کرده است؛ تصویری از یک جوان ۲۳ ساله ورزشکار که زندگی و آینده اش در میانه یک درگیری نظامی میان روسیه و اوکراین، کیلومترها دورتر از میدان اصلی جنگ، متوقف شد.

پایان ناجوانمردانه زندگی نیما با جنگ افزارهای اوکراینی باعث شده است حمله به «آنا» در افکار عمومی ایران صرفاً به عنوان یک تحول نظامی یا خبری درباره جنگ اوکراین دیده نشود؛ بلکه نام یک جوان ایرانی، این حادثه را به روایتی انسانی از پیامدهای گسترش جغرافیایی جنگ تبدیل کرده است.

پاسخ کی یف: هدف، روسیه بود نه غیرنظامیان


در تازه ترین تحولات، آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین، از تماس مستقیم با عباس عراقچی وزیر خارجه ایران خبر داد.

سیبیها پس از این تماس اعلام کرد اقدامات اوکراین صرفاً با هدف دفاع از این کشور در برابر تجاوز روسیه انجام می شود و کی یف قصد هدف قرار دادن شناورها یا افراد غیرنظامی را نداشته است.

وزیر امور خارجه اوکراین همچنین بر ضرورت جلوگیری از تشدید تنش تاکید کرد و از ایران خواست حمایت از جنگ روسیه علیه اوکراین را متوقف کند. به گفته او، جنگ روسیه علیه اوکراین غیرقانونی است و باید پایان یابد.

این موضع در حالی مطرح شد که تهران تاکید دارد کشتی هدف قرار گرفته یک شناور تجاری ایرانی با بار آهن بوده و حمله به آن را اقدامی علیه منافع و امنیت ایران می داند.

به این ترتیب، اختلاف تهران و کی یف تنها به عامل و هدف حمله محدود نمی شود؛ بلکه دو طرف درباره زمینه و ماهیت این عملیات نیز روایت های متفاوتی دارند.

تماس تازه تهران و کی یف؛ حمله «عمدی نبود»

اما تازه ترین اظهارات عباس عراقچی، فضای پرونده را وارد مرحله دیگری کرده است.

وزیر امور خارجه ایران پس از گفت وگو با آندری سیبیها روایت متفاوت تری از این گفت وگو منتشر و  اعلام کرد که همتای اوکراینی اش به او اطمینان داده است حمله به کشتی ایرانی عمدی نبوده و اوکراین به دنبال تشدید تنش نیست.

عراقچی در عین حال تاکید کرد که ایران نیز به دنبال تشدید تنش نیست، اما این به معنای چشم پوشی از حمله به شهروندان یا منافع ایران نیست.

وزیر امور خارجه ایران تصریح کرد که در گفت وگو با همتای اوکراینی خود به صراحت اعلام کرده است: هرگونه حمله به شهروندان یا منافع ایران غیرقابل قبول است.

عراقچی همچنین بر ضرورت جبران خسارت های واردشده تاکید کرده است.

این موضع در حالی مطرح می شود که پیش از این، عراقچی هم حمله به شناور تجاری ایرانی را اقدامی دانسته بود که «نمی تواند بی پاسخ بماند». اکنون پس از تماس مستقیم دو وزیر، کی یف بر عمدی نبودن حمله و عدم تمایل به تشدید تنش تاکید کرده و تهران نیز ضمن اعلام مخالفت با تشدید تنش، بر مسئولیت ناشی از خسارت و ضرورت جبران آن تاکید دارد.

از یک حمله در کاسپین تا یک پرونده دیپلماتیک

اکنون با توضیحات تازه دو طرف، سه نکته در پرونده «آنا» برجسته شده است: یک ملوان جوان ایرانی با حمله پهپادی اوکراین به شهادت رسیده است، کی یف می گوید هدف قرار دادن کشتی و افراد غیرنظامی عمدی نبوده و تهران نیز ضمن اعلام عدم تمایل به تشدید تنش، خواستار جبران خسارت شده است.

از یک سو، اوکراین می گوید اقدامات نظامی اش در چارچوب جنگ با روسیه و دفاع از خود انجام می شود و هدف آن مقابله با ظرفیت های نظامی مرتبط با روسیه است؛ از سوی دیگر، ایران تاکید دارد که «آنا» یک شناور تجاری ایرانی بوده و هدف قرار گرفتن آن و پایان دادن به زندگی یک شهروند ایرانی قابل قبول نیست.

در مرکز این اختلاف اما یک نام قرار دارد: نیما مرادی، جوان ۲۳ ساله اهل بندرانزلی که نخستین سفر حرفه ای دریایی خود را با «آنا» آغاز کرده بود اما هرگز فرصت نکرد به خانه بازگردد و خانواده اش با پیکر غرق در خون او مواجه شدند.

بیشر بخوانید:

روایت تلخ زندگی کوتاه نیما مرادی؛

۲ روز مانده به تولد ۲۴سالگی؛ «نیما» در نخستین سفر دریایی شهید شد