به گزارش ABC News، یک مقام آمریکایی نزدیک به تیم مذاکرات اعلام کرده است که توافق مورد بحث میان ایران و عمان، دوره ای ۶۰ روزه خواهد داشت و در این بازه زمانی تلاش می شود زمینه برای یک توافق بلندمدت فراهم شود. بر اساس این گزارش، یکی از محورهای اصلی مذاکرات، بازگشایی کامل تنگه هرمز و همچنین ادامه گفت وگوها درباره پرونده هسته ای ایران است.

با این حال، این توافق هنوز نهایی نشده و جزئیات آن همچنان در حال مذاکره است. گزارش های جداگانه رویترز و آسوشیتدپرس نیز از پیشرفت مذاکرات ایران و عمان بر سر ایجاد مسیر امن برای عبور کشتی های تجاری از تنگه هرمز حکایت دارند.

توافقی در سایه ماه ها جنگ و تنش

این تحولات در شرایطی رخ می دهد که حمله آمریکا به ایران از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) آغاز شده و تنگه هرمز از همان زمان به یکی از مهم ترین محورهای درگیری تبدیل شده است. حملات متقابل و محدودیت های اعمال شده بر کشتیرانی، عبور و مرور کشتی های تجاری در این آبراه حیاتی را به شدت مختل کرده است.

در ادامه، تهران و واشنگتن در ماه ژوئن (۲۵ خرداد ۱۴۰۵)  به یک تفاهم موقت برای توقف جنگ و باز کردن مسیر تنگه هرمز رسیدند. متن ۱۴بندی این تفاهم، یک دوره مذاکره ۶۰ روزه را برای رسیدن به توافق نهایی پیش بینی می کرد.

اما این روند پایدار نماند و در ماه ژوئیه (اواخر تیرماه) بار دیگر درگیری ها و حملات شدت گرفت. رویترز گزارش داده است که حملات جدید ایران و اقدامات متقابل، آینده تفاهم موقت برای پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز را با تردید روبه رو کرد.

همزمان، حملات به کشتی های تجاری در منطقه نیز ادامه یافت. ABC News در گزارشی از هدف قرار گرفتن چند کشتی تجاری در اطراف تنگه هرمز خبر داده بود؛ حوادثی که نشان می داد امنیت کشتیرانی در این آبراه به یکی از مهم ترین نقاط بحران تبدیل شده است.

چرا تنگه هرمز این قدر مهم است؟

تنگه هرمز آبراهی باریک میان ایران و عمان است که خلیج فارس را به دریای عمان و سپس اقیانوس هند متصل می کند و یکی از مهم ترین گلوگاه های انرژی جهان به شمار می رود.

بر اساس داده های اداره اطلاعات انرژی آمریکا، تنگه هرمز یکی از مهم ترین مسیرهای انتقال نفت جهان است و اختلال در عبور و مرور از آن می تواند جریان جهانی انرژی و قیمت نفت را تحت تأثیر قرار دهد.

اهمیت این آبراه تنها به نفت محدود نیست و بخش قابل توجهی از تجارت انرژی منطقه، از جمله صادرات کشورهای حاشیه خلیج فارس، به عبور امن کشتی ها از این مسیر وابسته است.

به همین دلیل، بازگشایی تنگه هرمز یکی از مهم ترین موضوعات در مذاکرات پایان جنگ ایران و آمریکا محسوب می شود؛ موضوعی که علاوه بر ابعاد نظامی و سیاسی، مستقیماً با بازار جهانی انرژی و اقتصاد کشورهای مختلف ارتباط دارد.

اختلاف بر سر نحوه مدیریت تنگه

یکی از دشوارترین مسائل در مذاکرات، چگونگی مدیریت مسیرهای کشتیرانی و میزان نقش ایران در کنترل عبور کشتی هاست.

بر اساس گزارش های اخیر، طرح مورد مذاکره میان ایران و عمان می تواند شامل ایجاد مسیرهای مشخص و امن برای ورود و خروج کشتی های تجاری باشد. درباره اینکه کدام کشور بر کدام مسیر نظارت داشته باشد و آیا برای عبور کشتی ها هزینه ای دریافت شود یا نه، همچنان اختلاف نظر وجود دارد.

ایالات متحده آمریکا بر عبور آزاد و بدون مانع کشتی های تجاری تاکید دارد و با دریافت عوارض اجباری از کشتی ها مخالفت کرده است. در مقابل، ایران بر نقش خود در مدیریت و تامین امنیت مسیرهای عبوری تاکید دارد.

آیا این بار آتش بس به توافق پایدار منجر می شود؟

گزارش جدید درباره توافق ۶۰ روزه ایران و عمان را باید در چارچوب تلاش های چند ماه گذشته برای تبدیل آتش بس های موقت به یک توافق پایدارتر ارزیابی کرد.

تفاهم های قبلی نیز دوره هایی برای مذاکره و کاهش تنش در نظر گرفته بودند، اما اختلاف بر سر تنگه هرمز، برنامه هسته ای ایران و مسائل امنیتی باعث شد روند کاهش تنش، شکننده باقی بماند. اکنون عمان بار دیگر به عنوان یکی از کانال های اصلی دیپلماسی منطقه ای وارد عمل شده است.

اگر توافق جدید عملیاتی شود، دوره ۶۰ روزه می تواند فرصتی برای جلوگیری از بازگشت درگیری ها، تثبیت عبور و مرور کشتی ها از تنگه هرمز و ادامه مذاکرات هسته ای باشد؛ اما تا زمان اعلام رسمی توافق و مشخص شدن جزئیات آن، نمی توان از پایان قطعی بحران سخن گفت.