در این نشست، صالح محمدی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان گیلان، ضمن گرامیداشت سالروز ورود آزادگان سرافراز به میهن اسلامی و قدردانی از رشادت ها و ایثارگری های آنان، روز خبرنگار را نیز تبریک گفت و به پرسش های خبرنگاران درباره مسائل و چالش های بخش کشاورزی استان پاسخ داد.

امنیت غذایی؛ بخشی از قدرت و امنیت ملی

محمدی در تشریح اهمیت امنیت غذایی اظهار کرد: در بحث امنیت غذایی، یکی از مهم ترین محک های توانمندی کشور، به ویژه در شرایط جنگ و فشارهای اقتصادی، میزان توانایی ما در تأمین غذای مورد نیاز مردم است. این موضوع در جریان دو جنگ اخیر و به ویژه در جنگ رمضان اهمیت بیشتری پیدا کرد؛ آن هم در شرایطی که کشور همچنان با محاصره و فشارهای سخت اقتصادی مواجه است و برای عبور از این شرایط تلاش می کند.

وی افزود: با وجود همه این فشارها، ما باید به ایران و توانمندی های کشورمان افتخار کنیم. حساسیت و اهمیت تولید غذا در چنین شرایطی دوچندان است و خوشبختانه کشور ما در حوزه تولید محصولات کشاورزی حرف های زیادی برای گفتن دارد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان ادامه داد: اگر اعلام می شود که حدود ۸۵ درصد نیاز غذایی کشور در داخل تولید می شود، این آمار بدون پشتوانه نیست. وزارت جهاد کشاورزی نمی تواند آمار بی دلیل و بدون مستندات ارائه کند. واقعیت این است که بخش قابل توجهی از محصولات و نیازهای غذایی کشور در داخل تولید می شود و همین ظرفیت، قدرت و توانمندی مهمی به ایران داده است تا در شرایط سخت اقتصادی و فشارهای خارجی، با تاب آوری بیشتری مسیر خود را ادامه دهد.

محمدی گفت: امروز تولید غذا فقط یک موضوع اقتصادی نیست؛ بلکه بخشی از قدرت و امنیت ملی کشور است. کشاورز، تولیدکننده و فعالان بخش کشاورزی در خط مقدم این عرصه قرار دارند و تلاش آنها نقش مهمی در حفظ ثبات و امنیت کشور دارد.

وی همچنین اظهار کرد: در چنین شرایطی، خبرنگار نیز باید روایتگر قدرت، غیرت، تلاش و توانمندی های بخش های مختلف کشور باشد؛ روایتگری که واقعیت های جامعه و ظرفیت های ملی را به درستی به مردم نشان دهد و تلاش های انجام شده برای حفظ امنیت غذایی و عبور از شرایط دشوار را منعکس کند.

تولید ۳.۶ میلیون تن محصول کشاورزی در گیلان

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان با اشاره به جایگاه استان در تولید محصولات کشاورزی گفت: استان گیلان یکی از استان های مهم کشاورزی کشور است و نزدیک به ۳.۶ میلیون تن محصول کشاورزی در این استان، بدون فشار مضاعف به منابع تولید می شود.

فعالیت ۱۷ هزار مشاور املاک در گیلان می تواند تهدیدی برای شالیزارها و باغات باشد

محمدی درباره تغییر کاربری اراضی کشاورزی نیز گفت: امور اراضی در مجموعه جهاد کشاورزی قرار دارد و در استان گیلان حدود ۱۷ هزار مشاور املاک فعالیت می کنند که می توانند نقش مخربی در تغییر کاربری و از بین رفتن شالیزارها و باغات، به ویژه با افزایش مهاجرت به گیلان، داشته باشند.

وی افزود:بارها استاندار گیلان اشاره کرده است که بار امنیت غذایی کشور تا حد زیادی بر دوش استان های شمالی قرار دارد. امسال نیز از نظر بارش و وضعیت سال آبی، سالی استثنایی بود و سد سپیدرود نیز به اندازه کافی آب دارد.

تغییر الگوی کشت و بازگشت شالیزارها به تولید برنج

محمدی با تأکید بر ضرورت هوشمندی و برنامه ریزی در تولید گفت: در حوزه تولید، اکنون باید هوشمندی و برنامه ریزی بیشتری وجود داشته باشد. مهم ترین محصول گیلان برنج است و حدود ۲۳۸ هزار هکتار از اراضی استان به محصولات کشاورزی اختصاص دارد.

وی ادامه داد: سطح زیرکشت محصولات کشاورزی مانند صنایع و بخش صنعت نیست که با ایجاد یک کارخانه، محدوده و ظرفیت آن به طور مشخص تعیین شود. کشاورزی متناسب با اقلیم و الگوی کشت تغییر می کند و شرایط اقتصادی نیز مسیر تولید را مشخص می کند.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان افزود: برای پایش اراضی، از تصاویر ماهواره ای استفاده می شود و سطح اراضی مختلف در دوره های گوناگون کشت مورد اندازه گیری قرار می گیرد. این موضوع صبح امروز نیز تأیید شد.

محمدی گفت: در سال ۱۴۰۲، بخشی از اراضی و شالیزارها به دلیل پایین بودن قیمت برنج، به زیر کشت صنوبر رفت و الگوی کشت تغییر کرد. با این حال، امسال به دلیل افزایش ارزش و قیمت برنج و همچنین تصمیماتی که در سطح ملی گرفته شد، تعداد بیشتری از کشاورزان راغب شدند شالیزارهای خود، حتی اراضی رهاشده ای را که در آنها صنوبر سه ساله کشت شده بود، ریشه کن کرده و دوباره به کشت برنج اختصاص دهند.

وی اظهار کرد: گیلان از تنوع کشت بالایی برخوردار است و کوچک بودن قطعات زمین نیز یکی از ویژگی های کشاورزی استان است. در نهایت، اقتصاد و صرفه تولید است که مسیر کشت و تولید را مشخص می کند.

پیش بینی تولید یک میلیون و ۱۵۰ هزار تن شلتوک

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان درباره وضعیت تولید برنج گفت: در بحث برنج، تصمیمات خوبی گرفته شده و ارز ترجیحی با وجود تمام مقاومت ها حذف شد. اکنون اگر واردات برنج انجام شود، با همین سازوکار انجام خواهد شد و واردات برنج نمی تواند مانند گذشته به تولید داخلی آسیب بزند.

محمدی افزود: در شرایط جنگی قرار داریم و عملکرد کشور رصد می شود. در حوزه ظرفیت های کالاهای استراتژیک و کالاهای اساسی نیز موضوعات محرمانه ای وجود دارد تا در شرایط محاصره و مشکلات بین المللی، توانایی تأمین غذا حفظ شود.

وی ادامه داد: امسال در پایان سال زراعی، سال خوبی را پیش بینی می کنیم، هرچند شروع خوبی نداشتیم. بارش ها انجام شد و سدها نیز پر شدند. در سازمان جهاد کشاورزی برای نخستین بار توسعه قارچ کش پاشی را در یک مرحله داشتیم، زیرا بیماری «بلاست» می تواند به برگ و خوشه برنج آسیب بزند. در دنیا و اروپا نیز برای کنترل این بیماری، تا سه مرحله قارچ کش پاشی انجام می شود.

محمدی گفت: در حوزه آب بندان ها نیز ۲۵۰ هکتار عملیات لایروبی توسط جهاد کشاورزی انجام شده است. همچنین پیش بینی می شود یک میلیون و ۱۵۰ هزار تن شلتوک از شالیزارهای استان تولید شود.

معرفی ارقام جدید برنج و ضرورت صرفه اقتصادی برای کشاورز

وی با اشاره به ارقام جدید برنج اظهار کرد: سازمان جهاد کشاورزی تاکنون حدود ۶۰ رقم برنج معرفی کرده است که برخی از آنها مورد استفاده قرار گرفته و برخی نیز کنار گذاشته شده اند. میزان تولید در شالیکوبی ها نیز اندازه گیری می شود.

محمدی افزود: برخی ارقام جدید برنج مانند رقم «هستی» و ارقام دیگری که با استفاده از ظرفیت های علمی و فناوری تولید شده اند، عملکرد بیشتری دارند و تشخیص برخی از آنها نیز دشوار است. رقم «کویر» نیز از خزر و دم سیاه برای مناطقی که با محدودیت منابع آب مواجه هستند، استفاده شده است. رقم «تی تی» نیز از ارقام معرفی شده است.

وی ادامه داد: در گذشته، زمانی که رقمی معرفی می شد، رونمایی انجام می گرفت و پس از مدتی اثرگذاری آن کاهش پیدا می کرد. امروز باید معرفی ارقام جدید به گونه ای باشد که برای کشاورز ارزش افزوده و صرفه اقتصادی ایجاد کند.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان درباره تولید بذر نیز گفت: در حوزه تولید بذر، هشت شرکت مجوز فعالیت دارند و با استفاده از بذرهای یارانه ای و غیر یارانه ای، روند تولید و تأمین بذر دنبال می شود.

ضرورت ورود نسل جدید به کشاورزی

محمدی با اشاره به وضعیت نیروی انسانی در بخش کشاورزی گفت: در بحث مکانیزاسیون، کار در بخش برنج سخت است و بخش قابل توجهی از کشاورزان در سن بازنشستگی قرار دارند. با وجود علاقه مندی کشاورزان، لازم است نسل جدید نیز وارد این حوزه شود. نسل جدید نباید مانند گذشته تنها با ابزارهای سنتی و قدیمی کار کند و باید شرایطی فراهم شود که فعالیت در کشاورزی برای آنها جذاب باشد.

وی افزود: ورود افراد دارای تحصیلات عالی به بخش کشاورزی می تواند به پایداری تولید کمک کند. هرچه جذابیت اقتصادی تولید بیشتر شود، حفظ اراضی کشاورزی و پایداری تولید نیز تقویت خواهد شد.

رفع تداخل اراضی و تعیین تکلیف ۱۱ هزار و ۴۰۰ هکتار

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان گفت: در جهاد کشاورزی سه موضوع مهم در حوزه اراضی دنبال می شود. نخست، رفع تداخل اراضی است که تاکنون بیش از ۸۰ درصد آن در استان انجام شده است. گیلان یکی از سخت ترین استان ها برای اجرای طرح رفع تداخل اراضی است، زیرا اگر عرصه ای حتی یک سال رها شود، ممکن است به صورت طبیعی پوشش گیاهی در آن ایجاد شود و شائبه ملی بودن زمین به وجود بیاید.

محمدی ادامه داد: تاکنون درباره ۱۱ هزار و ۴۰۰ هکتار از اراضی به نفع مردم تصمیم گیری و غیرملی بودن آنها تصویب شده است. رفع تداخل در دو شهرستان تالش و رودبار باقی مانده که باید انجام شود.

وی افزود: موضوع دوم، الزام به تنظیم و ثبت سند اراضی است که اقدامات اولیه آن توسط جهاد کشاورزی انجام می شود.

محمدی گفت: موضوع دیگر، قانون الزام به ثبت معاملات است. افرادی که اراضی را در تصرف دارند، دو سال فرصت دارند برای دریافت سند اقدام کنند.

سند تک برگ و امنیت مالکیت اراضی

وی درباره قانون الزام به ثبت سند اظهار کرد: در بحث قانون الزام به ثبت سند، موضوع نخست هویت بخشی و ایجاد امنیت مالکیت است. در گذشته قانونی وجود داشت که مانع دریافت سند تک برگ می شد، اما اکنون امکان دریافت سند تک برگ برای اراضی با هر سطحی فراهم شده است.

تغییر اقلیم و ضرورت تغییر رویکرد در کشاورزی

محمدی موضوع الگوی کشت را یکی دیگر از محورهای مهم کشاورزی استان دانست و گفت: محصولات استان گیلان از جمله برنج، کیوی، فندق، چای و زیتون، در چارچوب الگوی کشت قرار دارند و کشاورزان می توانند بر اساس تصمیمات فنی، الگوی کشت خود را تنظیم کنند.

وی افزود: یکی از پیامدهای تغییر اقلیم، کاهش زمستان های سخت و کم شدن میزان برف و سرماست. در چنین شرایطی مقاومت آفات افزایش پیدا می کند و خسارت بیشتری به محصولات وارد می شود. بنابراین باید رویکرد کشاورزی را تغییر دهیم.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان ادامه داد: بر اساس مطالعات، بهار زودتر آغاز می شود و باید مبارزه با آفات نیز زودتر شروع شود. ورود برخی آفات به کشور می تواند خسارت های بسیار سنگینی ایجاد کند. برای مثال، در مورد مگس مدیترانه ای باید اقدامات پیشگیرانه مانند استفاده از چسب زرد و تله های مناسب انجام شود و روی محصولاتی مانند انجیر، گلابی و میوه هایی که در مرداد و شهریور به مرحله رسیدن می رسند، نظارت بیشتری صورت گیرد. همچنین باید کانون های تکثیر این آفت شناسایی و از بین برده شود.

محمدی تأکید کرد: اگر استراتژی و رویکرد کشاورزی متناسب با تغییرات اقلیمی تغییر نکند، با خسارت های زیادی مواجه خواهیم شد.

کیوی؛ ضرورت برنامه ریزی برای بازار صادرات

وی درباره تولید و صادرات کیوی گفت: در حوزه کیوی نیز موضوعات مشترکی با چند استان وجود دارد، از جمله زمان برداشت و صادرات. طی سه سال گذشته، کیوی گیلان از اول مهرماه برای صادرات آماده می شد و این موضوع بخشی از استراتژی بازار بود. تولید کیوی نیز هر سال با توسعه باغات و افزایش بهره وری بیشتر می شود و اگر برای بازار آن برنامه ریزی نداشته باشیم، محصول در سردخانه ها باقی می ماند و ممکن است مجبور به امحای آن شویم.

محمدی افزود: در خصوص زمان صادرات کیوی، استان مازندران با تاریخ اول مهرماه موافق نبود و ۱۵ مهرماه را پیشنهاد کرده بود. سال گذشته این تاریخ به هفتم مهرماه تغییر کرد. در این بازه زمانی امکان صادرات محصول وجود دارد، اما اختلاف نظر میان استان ها می تواند بر این روند تأثیر بگذارد.

فندق؛ ظرفیت مهم کشاورزی گیلان

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان گفت: فندق نیز یکی از محصولات مهم استان گیلان است و بیشترین سهم تولید فندق کشور در این استان قرار دارد. امسال شرایط تولید فندق مناسب بوده است. برای توسعه تولید، زمینی مشخص و در اختیار یکی از تولیدکنندگان نهال شناسنامه دار فندق قرار گرفته تا تولید نهال استاندارد افزایش پیدا کند.

وی ادامه داد: فندق تولیدشده در استان در محصولاتی مانند شیرینی، شکلات و آجیل استفاده می شود و باید تولید آن را افزایش دهیم. ظرفیت فرآوری این محصول نیز در استان وجود دارد.

۳۳ واحد فرآوری فعال و ضرورت افزایش ارزش افزوده

محمدی با اشاره به ظرفیت فرآوری محصولات کشاورزی اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴، ۳۳ واحد فرآوری محصولات در استان فعال هستند و تلاش می کنیم ارزش افزوده بیشتری از محصولات کشاورزی در داخل استان ایجاد شود. حفظ سرمایه گذاری و توسعه آن، یکی از اولویت هاست و دیپلماسی غذایی کشور و استان نیز باید تقویت شود. بسیاری از سرمایه گذاران، مواد غذایی مورد نیاز خود را از استان گیلان درخواست می کنند.

نرخ تبدیل شالیکوبی ها و نظارت بر واحدها

وی درباره نرخ تبدیل شالیکوبی ها گفت: در بحث نرخ تبدیل شالیکوبی ها نیز دستگاه های تخصصی برای برآورد هزینه وجود دارد و واحدهای صنعتی مرتبط با این حوزه در استان فعال هستند. در سال های گذشته برخی شالیکوبی ها به دلیل تخلف، جریمه های سنگینی در حد چند ده میلیارد تومان شدند.

محمدی افزود: با تأکید استاندار گیلان، سه استان شمالی موضوع نرخ تبدیل و برآورد هزینه را با همکاری تشکل های صنایع شالیکوبی و واحد تخصصی جهاد کشاورزی بررسی کردند و در نهایت مقرر شد نرخ نهایی اعلام و اجرایی شود.

وی ادامه داد: نرخ تبدیل شالی در استان گیلان از دو استان مازندران و گلستان کمتر است. در بحث نظارت نیز به تمام کارخانه ها ابلاغ شده است که کوچک ترین تخلف می تواند موجب جریمه شود.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان گفت: با این حال، در زمان فرآوری، شالیکوبی ها پلمب نمی شوند، زیرا شلتوک های مرطوب در حال حاضر در برخی شالیکوبی ها قرار دارند و توقف فعالیت می تواند موجب آسیب به محصول شود. کشاورزان نیز بهتر است شالیکوبی های مدرن را انتخاب کنند تا میزان خسارت کاهش پیدا کند و محصول نهایی کیفیت بهتری داشته باشد.

واردات چوب برای کاهش فشار بر جنگل های هیرکانی

محمدی درباره حفاظت از جنگل ها نیز گفت: در حوزه جنگل، موضوع واردات چوب برای کاهش فشار بر جنگل های هیرکانی در حال بررسی است. برای نمونه، یکی از استان های روسیه حدود ۶.۵ میلیون هکتار جنگل دارد و می توان از ظرفیت واردات چوب از این مناطق استفاده کرد تا فشار بر جنگل های هیرکانی کاهش یابد.

وی افزود: همچنین موضوع نوسازی یگان حفاظت از جنگل ها و منابع طبیعی به صورت جدی در حال پیگیری است تا حفاظت از این منابع با روش های نوین انجام شود.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان تأکید کرد: جنگل های هیرکانی میراث ارزشمند کشور هستند و باید برای حفظ و صیانت از آنها برنامه ریزی جدی داشته باشیم.

همکاری ۱۱ روستا برای کاهش آسیب های زیست محیطی

محمدی در پایان گفت: اهالی ۱۱ روستا در حال همکاری با محیط زیست هستند تا در صورت داشتن شالیزار یا باغ، از کودها و مواد مورد استفاده در کشاورزی به گونه ای استفاده کنند که کمترین آسیب را به محصولات و محیط زیست وارد کند.