اختصاصی کلانشهر: عایشه وهاب، سیاستمدار ۳۹ ساله دموکرات و سناتور ایالت کالیفرنیا، با پیروزی در انتخابات ویژه حوزه چهاردهم این ایالت، به نخستین آمریکایی افغان تبار راه یافته به کنگره آمریکا تبدیل شد؛ زنی که زندگی اش از مهاجرت والدین افغان و کودکی در نظام خانواده های سرپرست آغاز شد و اکنون به یکی از چهره های سیاسی شناخته شده جامعه افغان تبار آمریکا تبدیل شده است.

به گزارش رویترز، وهاب روز پنجشنبه در انتخابات ویژه حوزه چهاردهم کالیفرنیا با کسب حدود ۵۳.۱ درصد آرا در برابر ملیسا هرناندز، رقیب دموکرات خود، پیروز شد و کرسی خالی شده در مجلس نمایندگان آمریکا را تا پایان دوره فعلی در اختیار خواهد داشت. او در انتخابات نوامبر (آذرماه) نیز بار دیگر با هرناندز رقابت خواهد کرد تا برای یک دوره کامل دو ساله در مجلس نمایندگان انتخاب شود.

دختری از خانواده پناهندگان افغانستان

عایشه وهاب در سال ۱۹۸۷ در نیویورک متولد شد. پدر و مادر او از پناهندگان افغانستان بودند که در دهه ۱۹۸۰، هم زمان با جنگ افغانستان و اشغال این کشور توسط شوروی، به آمریکا مهاجرت کردند.

اما زندگی خانوادگی وهاب خیلی زود با حادثه های تلخ روبه رو شد. پدرش زمانی که او هنوز کودک بود به قتل رسید و مادرش نیز مدت کوتاهی بعد از دنیا رفت. در نتیجه، عایشه و خواهرش وارد سیستم خانواده های سرپرست در منطقه خلیج سان فرانسیسکو شدند و بخش مهمی از دوران کودکی خود را در این سیستم گذراندند.

سرپرستی عایشه و خواهرش بعدها به یک زوج افغان در شهر فریمونت کالیفرنیا سپرده شد و این خانواده نقش مهمی در ادامه زندگی او ایفا کردند. پدر و مادرخوانده او صاحب یک کسب وکار کوچک بودند و، به گفته دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در ایست بی، بر سخت کوشی، تحصیل و حفظ پیوند با میراث افغانستان تأکید داشتند.

خود وهاب سال ها بعد درباره دوران کودکی اش گفته بود که زندگی اش «بسیار پیچیده تر از زندگی متوسط» بوده، اما همین تجربه به او امکان داده است مسائل و مشکلات جوامع مختلف را از زاویه های متفاوت ببیند.

مشکلات اقتصادی؛ تجربه ای که مسیر زندگی او را تغییر داد

دشواری های وهاب تنها به دوران کودکی محدود نشد.

او در شرایطی وارد دانشگاه شد که بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ آمریکا نیز بر زندگی خانواده اش تأثیر گذاشته بود. پس از فارغ التحصیلی، در حوزه مشاوره و کسب وکار مشغول به کار شد اما در جریان رکود اقتصادی شغل خود را از دست داد. در همان دوره، کسب وکار پدر و مادر خوانده اش نیز با مشکل مواجه شد و در نهایت خانه ی خانواده به دلیل مشکلات اقتصادی از دست رفت.

خانواده مجبور شدند از فریمونت نقل مکان کنند و در شهر هی وارد به زندگی اجاره ای روی بیاورند؛ تجربه ای که بعدها بر تمرکز سیاسی وهاب بر مسکن مقرون به صرفه، حمایت از مستأجران و مسائل اقتصادی خانواده های کم درآمد تأثیر گذاشت.

از علوم سیاسی تا دکتری مددکاری اجتماعی

وهاب مسیر تحصیلی خود را نیز در چند مرحله ادامه داد.

او در دانشگاه ایالتی سن خوزه در رشته علوم سیاسی تحصیل کرد و در سال ۲۰۱۰ مدرک کارشناسی گرفت. سپس در سال ۲۰۱۳ از دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در ایست بی مدرک کارشناسی ارشد مدیریت کسب وکار (MBA) دریافت کرد.

اما مسیر دانشگاهی او به همین جا ختم نشد. وهاب بعدها در رشته مددکاری اجتماعی ادامه تحصیل داد و در سال ۲۰۲۴ دکترای مددکاری اجتماعی خود را از دانشکده مددکاری اجتماعی دانشگاه کالیفرنیای جنوبی (USC) دریافت کرد.

پیش از ورود جدی به سیاست نیز در حوزه های کسب وکار، فناوری اطلاعات و سازمان های غیرانتفاعی فعالیت داشت و با گروه های کم درآمد، قربانیان خشونت خانگی و مسائل اجتماعی و مدنی همکاری می کرد.

نخستین زن افغان تبار در سیاست آمریکا

ورود وهاب به سیاست محلی در سال ۲۰۱۸ یک نقطه عطف بود.

او در انتخابات شورای شهر هی وارد پیروز شد و به یکی از نخستین افغان تبارهای آمریکا تبدیل شد که به یک مقام انتخابی دست یافته اند. دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در ایست بی در همان زمان از او به عنوان یکی از دو نخستین زن افغان آمریکایی انتخاب شده به یک مقام دولتی در آمریکا یاد کرده بود؛ دیگری صفیه وزیر، سیاستمدار افغان آمریکایی در نیوهمپشایر بود.

پیروزی او در هی وارد همچنین باعث شد وهاب به عنوان نخستین افغان آمریکایی انتخاب شده به شورای شهر این شهر شناخته شود.

چهار سال بعد، در سال ۲۰۲۲، یک اتفاق تاریخی دیگر رقم خورد؛ وهاب با پیروزی در انتخابات سنای ایالت کالیفرنیا به نخستین مسلمان و نخستین افغان آمریکایی راه یافته به سنای این ایالت تبدیل شد.

اکنون، با پیروزی در انتخابات ویژه کنگره، او یک «اولین» تاریخی دیگر را نیز به کارنامه خود اضافه کرده است:

عایشه وهاب نخستین افغان آمریکایی تاریخ است که به کنگره آمریکا راه پیدا می کند.

از خانواده های سرپرست تا مجلس نمایندگان آمریکا

مسیر زندگی وهاب از این نظر برای جامعه افغان آمریکایی اهمیت ویژه ای دارد که او نه تنها فرزند پناهندگان افغانستان است، بلکه بخش قابل توجهی از کودکی خود را بدون والدین بیولوژیک و در سیستم خانواده های سرپرست گذرانده است.

او بعدها همین تجربه را به بخشی از هویت سیاسی خود تبدیل کرد و در دوران فعالیت در سنای کالیفرنیا از طرح هایی مرتبط با کودکان تحت سرپرستی، جوانان خارج شده از سیستم foster care و خدمات اجتماعی حمایت کرد.

وهاب در دوران فعالیت سیاسی خود همچنین در زمینه مسکن، حقوق مستأجران، حمایت از نیروی کار، خدمات اجتماعی و کاهش نابرابری اقتصادی فعال بوده است. یکی از طرح های شناخته شده او نیز لایحه ای برای ممنوعیت تبعیض بر اساس «کاست» در کالیفرنیا بود که با وجود تصویب در مجلس ایالتی، از سوی گاوین نیوسام، فرماندار کالیفرنیا، وتو شد.

حالا عایشه وهاب کجای سیاست آمریکا ایستاده است؟

وهاب اکنون یک سیاستمدار پیشرو در حزب دموکرات محسوب می شود و پس از پیروزی اخیر، نماینده حوزه چهاردهم کالیفرنیا در مجلس نمایندگان آمریکا خواهد بود.

او فعلاً کرسی باقی مانده از دوره نمایندگی اریک سوالول را تا پایان دوره فعلی در اختیار می گیرد؛ با این حال، کار او در کنگره به همین چند ماه محدود نخواهد بود اگر بتواند در انتخابات نوامبر نیز پیروز شود. وهاب و هرناندز قرار است بار دیگر در ماه نوامبر برای یک دوره کامل دو ساله با یکدیگر رقابت کنند.

پیروزی وهاب از سوی حامیانش تنها یک موفقیت انتخاباتی برای یک سیاستمدار دموکرات تلقی نمی شود؛ بلکه نمادی از مسیری است که یک دختر متولد آمریکا از خانواده ای پناهنده، با وجود از دست دادن والدین، تجربه زندگی در خانواده های سرپرست، مشکلات اقتصادی و سال ها تحصیل و فعالیت اجتماعی طی کرده تا سرانجام به نخستین افغان آمریکایی عضو کنگره ایالات متحده تبدیل شود.

او اکنون در ۳۹ سالگی، پس از عبور از شورای شهر و سنای کالیفرنیا، وارد مجلس نمایندگان شده است؛ مسیری که از نگاه جامعه افغان آمریکایی، یکی از مهم ترین نمونه های حضور نسل جدید مهاجران افغانستان در ساختار سیاسی آمریکاست.