نامجو چرا تصمیم به بازگشت گرفت؟

بازگشت نامجو البته تصمیمی ناگهانی به نظر نمی رسد. او چندی پیش در گفت وگویی با بهمن بابازاده، خبرنگار حوزه موسیقی، برای نخستین بار به طور صریح درباره بازگشت به ایران صحبت کرده و گفته بود: «اگر دعوتم هم نکنند، باز هم به ایران برمی گردم.» این گفت وگو پیش از اعلام بازگشت او منتشر شد و در آن درباره موسیقی، حواشی سال های گذشته و وضعیت فعالیت هنری اش نیز صحبت کرده بود.

اکنون ویدئوی تازه نامجو نشان می دهد آنچه پیش تر در حد تصمیم و احتمال مطرح شده بود، به بازگشت او به ایران منتهی شده است.

نامجو در توضیح این تصمیم، بیشتر بر جنبه شخصی و عاطفی بازگشت تاکید کرده و گفته است که در این مقطع از زندگی، حضور در وطن و در کنار خانواده و نزدیکانش برای او اهمیت بیشتری از فعالیت موسیقایی دارد.

از «ترنج» تا مهاجرت

محسن نامجو از چهره های متفاوت موسیقی معاصر ایران است. او سال ۱۳۵۴ در تربت جام متولد شد و از نوجوانی آموزش موسیقی ایرانی را آغاز کرد.

نامجو بعدها با ترکیب موسیقی سنتی ایران با راک، بلوز و جَز و همچنین استفاده متفاوت از شعر کلاسیک فارسی، سبک شخصی خود را شکل داد.

انتشار آلبوم «ترنج» در سال ۱۳۸۶ نقطه مهمی در شناخته شدن او بود. موسیقی نامجو در آن دوره برای بسیاری از مخاطبان، تجربه ای متفاوت از آنچه در موسیقی رسمی ایران شنیده می شد به شمار می رفت.

او در سال های بعد از ایران خارج شد و فعالیت حرفه ای خود را در خارج از کشور ادامه داد. در آمریکا علاوه بر برگزاری کنسرت، با مراکز دانشگاهی از جمله دانشگاه استنفورد همکاری کرد و در حوزه موسیقی و شعر ایرانی نیز فعالیت های پژوهشی و آموزشی داشت.

مواضع ضدجنگ؛ نامجو در یک سال گذشته چه گفت؟

یکی از نکات مهم در بررسی دوره اخیر فعالیت نامجو، مواضع صریح او علیه حمله نظامی به ایران است.

در خرداد ۱۴۰۴، پس از آغاز حمله اسرائیل به ایران، نامجو با انتشار ویدئویی حمایت از حمله اسرائیل را محکوم کرد. این موضع گیری در رسانه های داخلی نیز بازتاب پیدا کرد.

او در فروردین ۱۴۰۵ نیز در ویدئویی خطاب به بخشی از دیاسپورای ایرانی که از حمله نظامی به ایران حمایت می کردند، پرسید چرا قربانیان حملات و کشتار در ایران را نادیده می گیرند و تأکید کرد که در چنین شرایطی «این وطن است که زخم برمی دارد».

انتقادات تند به ایران اینترنشنال

یکی از جنجالی ترین موضع گیری های اخیر نامجو نیز به انتقاد شدید او از شبکه ایران اینترنشنال بازمی گردد.

او در شهریور ۱۴۰۴ در ویدئویی که بخش دوم مجموعه ای درباره حواشی برگزاری جلوگیری از کنسرت همایون شجریان بود، این شبکه را به شدت مورد انتقاد قرار داد و گفت «ایران اینترنشنال ماموریت دارد ایران را ویران کند.»

نامجو همچنین مصاحبه این شبکه با نخست وزیر اسرائیل را مورد انتقاد قرار داد و آن را با همکاری برخی افراد در جریان اشغال ورشو توسط آلمان نازی مقایسه کرد. او با اشاره به کشته شدن غیرنظامیان در حملات اسرائیل، خطاب به کارکنان ایران اینترنشنال پرسید چگونه از وطن پرستی سخن می گویند.

او در همان ویدئو همچنین شبکه را متهم کرد که با عملکرد خود به جنبش های اعتراضی، نسل جوان، کنسرت و شادی و حتی تیم ملی ایران آسیب می زند. این اظهارات بازتاب زیادی در رسانه ها و شبکه های اجتماعی داشت. نامجو همچنین در انتقاد از تهدیدهای دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا که گفته بود ایران را به عصر حجر برمی گردانم ترانه ای خواند و طی آن از مواضع کسانی که می گفتند ایران بعد از حمله نظامی آمریکا و اسرائیل «آباد» می شود با نام بردن از شهرهایی که با بمبهای دشمنان نابود شده بود به کنایه، این بمبارانها را نشانه ای از آباد شدن وعده داده شده دانست.

حاشیه های نامجو از موسیقی تا زندگی شخصی

نامجو از نخستین سال های فعالیتش هنرمندی بحث برانگیز بوده است؛ چه به دلیل شیوه متفاوت خوانندگی و ترکیب موسیقی سنتی و راک و چه به دلیل استفاده متفاوت از اشعار کلاسیک و مضامین اجتماعی و سیاسی.

یکی از مهم ترین حاشیه های او نیز به انتشار قطعه ای حاوی بخش هایی از قرآن بازمی گردد که واکنش های گسترده ای بویژه بین رسانه های اصولگرا به دنبال داشت و گفته شد که برای او پرونده قضایی هم تشکیل شده بود.

در خارج از کشور نیز فعالیت او بدون حاشیه نبوده و در سال های گذشته اتهاماتی درباره آزار جنسی علیه او مطرح شد که نامجو این اتهامات را رد کرد. این خواننده سپس از زنی که مدعی داشتن شاهد و ادله بود خواست که به دادگاه برود و درخواست استیفای حقوق کند و در غیر این صورت و تکرار ادعا علیه نامجو،این خواننده از او شکایت می کند. پس از این مجادله اما خبری از شکایت فرد مورد اشاره و پیگیری موضوع در سیستم قضایی آمریکا نشد. اما طی یک سال گذشته هربار که نامجو مواضع ملی و میهنی گرفته از سوی شماری از چهره های اپوزیسیون این اتهام علیه او در کامنتها تکرار می شود.

از موسیقی تا سینما

فعالیت نامجو به موسیقی محدود نمانده است. او در فیلم «چند کیلو خرما برای مراسم تدفین» ساخته سامان سالور بازی کرد و در فیلم «Radio Dreams» ساخته بابک جلالی نیز حضور داشت.


«Radio Dreams» در جشنواره بین المللی فیلم روتردام جایزه ببر طلایی را دریافت کرد و نامجو نیز برای بازی در این فیلم موفق به دریافت جایزه بهترین بازیگر از جشنواره بین المللی فیلم دوربان شد.

او در سال های مهاجرت همچنین آلبوم های متعددی منتشر کرد و کنسرت های مختلفی در آمریکا و اروپا داشت. فعالیت رسمی او در خارج از ایران طی این سال ها به یکی از مهم ترین بخش های کارنامه حرفه ای اش تبدیل شد.

بازگشت؛ پایان مهاجرت یا آغاز فصل تازه؟

اکنون بازگشت نامجو به ایران، پس از نزدیک به دو دهه، پرسش های تازه ای درباره آینده فعالیت او ایجاد کرده است.

با این حال، در حال حاضر نباید از بازگشت او نتیجه گرفت که قرار است فعالیت رسمی موسیقی خود را در ایران آغاز کند یا مجوز برگزاری کنسرت گرفته است. آنچه خود نامجو درباره انگیزه بازگشت گفته، بیشتر بودن در وطن و کنار خانواده و نزدیکان است و نه اعلام برنامه ای برای فعالیت حرفه ای.

به این ترتیب، بازگشت او را می توان در وهله نخست تصمیمی شخصی دانست؛ هرچند با توجه به سابقه، شهرت و مواضع او، حضور دوباره اش در ایران احتمالاً در فضای فرهنگی و رسانه ای کشور نیز بازتاب گسترده ای خواهد داشت.

این که متولیان سیاسی و فرهنگی در ایران نسبت به بازگشت محسن نامجو چه رویکردی خواهند داشت هنوز روشن نیست.این موضوع از آن روی دارای اهمیت است که هر چند محسن نامجو طی سالهای اخیر مواضع میهنی و ضد جنگ اتخاذ کرد و از نظر بینش سیاسی هم مخالف احیای نظام سلطنتی در ایران است اما مواضع انتقادی هم نسبت به عملکرد مسئولان نظام جمهوری اسلامی داشته است. حالا باید منتظر ماند که محسن نامجو بازداشت می شود؟ آیا اجازه فعالیت هنری در داخل کشور را خواهد داشت و فصل تازه ای از بازگشت و فعالیت هنرمندانی ایرانی در داخل کشور رقم می خورد یا نه.