او گفت اگر جمهوری خواهان کنترل مجلس نمایندگان و سنا را حفظ کنند، هر شهروند بزرگسال آمریکایی ۵ هزار دلار دریافت خواهد کرد؛ پولی که ترامپ تأکید کرده باید در داخل آمریکا هزینه شود. رئیس جمهور آمریکا توضیح روشنی درباره زمان پرداخت، معیار دقیق دریافت کنندگان یا سازوکار تأمین این پول ارائه نکرده است.

هزینه وعده ترامپ چقدر است؟

برآوردهای منتشرشده نشان می دهد حدود ۲۴۰ میلیون بزرگسال آمریکایی وجود دارند. پرداخت ۵ هزار دلار به هر یک از آنها یعنی هزینه ای در حدود ۱.۲ تریلیون دلار. وعده ۵ هزار دلاری ترامپ به هر آمریکایی، با دلار ۲۳۵ هزار و ۹۵۰ تومانی در ایران، معادل حدود یک میلیارد و ۱۸۰ میلیون تومان است.

برخی برآوردها با در نظر گرفتن دامنه وسیع تر مشمولان، هزینه طرح را حتی حدود ۱.۳۵ تریلیون دلار تخمین زده اند. این رقم در شرایطی مطرح می شود که آمریکا با کسری بودجه سنگین و بدهی عمومی بسیار بالا روبه روست.

ترامپ می گوید درآمد حاصل از تعرفه ها می تواند منبع تأمین این پرداخت باشد؛ اما منتقدان می گویند درآمد سالانه تعرفه ها فاصله زیادی با رقم مورد نیاز برای پرداخت ۵ هزار دلار به همه بزرگسالان دارد. بنابراین، اگر قرار باشد این وعده به شکل کامل اجرا شود، احتمال تأمین بخشی از منابع از طریق افزایش استقراض دولت وجود خواهد داشت.

جمهوری خواهان چه می گویند؟


در اردوگاه ترامپ، ایده پرداخت مستقیم پول به مردم عمدتاً در چارچوب سیاست تعرفه ای دولت مطرح شده است. استدلال اصلی این است که اگر دولت از واردات درآمد زیادی به دست می آورد، بخشی از این درآمد می تواند به مردم بازگردانده شود.

اما حتی در میان جمهوری خواهان نیز درباره دامنه این پرداخت ابهام وجود دارد. جی دی ونس، معاون رئیس جمهور، بعد از مطرح شدن وعده ترامپ گفت ممکن است افراد ثروتمند از دریافت این پول کنار گذاشته شوند و از درآمد تعرفه ها به عنوان یکی از منابع احتمالی تأمین مالی نام برد.

در واقع، این اظهارات نشان می دهد که حتی در دولت ترامپ نیز هنوز نسخه نهایی طرح مشخص نیست.

از سوی دیگر، برخی جمهوری خواهان حاضر در رقابت های حساس انتخاباتی تلاش کرده اند فاصله خود را از نمایش کاملاً ترامپ محور همایش دالاس حفظ کنند. غیبت چهره هایی مانند سناتورهای جمهوری خواه سوزان کالینز و دن سالیوان نیز نشانه ای از نگرانی بخشی از جمهوری خواهان درباره هزینه سیاسی پیوند خوردن بیش از حد با ترامپ است؛ هرچند نمی توان غیبت آنها را مستقیماً به مخالفت با وعده ۵ هزار دلاری نسبت داد.

دموکرات ها: یک تریلیون دلار از کجا می آید؟

دموکرات ها و منتقدان اقتصادی ترامپ عمدتاً از زاویه کسری بودجه، تورم و امکان تأمین منابع به این وعده حمله کرده اند.

منتقدان می گویند دولت آمریکا نمی تواند صرفاً با عنوان «سود سهام» مشکل کسری بودجه را نادیده بگیرد. دولت فدرال در شرایطی قرار دارد که کسری سالانه آن حدود ۱.۸ تریلیون دلار گزارش شده و بدهی عمومی نیز به حدود ۴۰ تریلیون دلار رسیده است.

از این منظر، اگر درآمد تعرفه ها برای پرداخت کافی نباشد، دولت یا باید منابع دیگری پیدا کند یا برای تأمین این پول بیشتر قرض بگیرد.

افزایش تقاضای مصرف کنندگان نیز می تواند در شرایط تورمی به افزایش بیشتر قیمت ها منجر شود. به همین دلیل برخی تحلیلگران معتقدند تأثیر اقتصادی این پرداخت لزوماً به اندازه رقم اسمی آن برای خانوارها مثبت نخواهد بود.

چرا سابقه وعده های ترامپ مهم است؟

این نخستین بار نیست که ترامپ از پرداخت مستقیم پول به آمریکایی ها سخن می گوید.

در سال ۲۰۲۵ او ایده پرداخت ۲ هزار دلار «سود سهام تعرفه ای» به آمریکایی ها را مطرح کرد و حتی درباره آغاز پرداخت ها در سال ۲۰۲۶ سخن گفته شد. اما این پرداخت عمومی عملی نشد.

ترامپ همچنین ایده ای موسوم به «سود سهام DOGE» را مطرح کرده بود که قرار بود بخشی از صرفه جویی حاصل از کاهش هزینه های دولت به مردم بازگردانده شود؛ این طرح نیز به پرداخت عمومی تبدیل نشد.

به همین دلیل اکنون حتی برخی رسانه های آمریکایی که الزاماً منتقد ترامپ نیستند، این پرسش را مطرح می کنند که چرا وعده جدید باید با وعده های قبلی متفاوت باشد.

فاکس نیوز نیز پیش تر به همین سابقه اشاره کرده بود و یادآور شده بود که چک های ۲ هزار دلاری وعده داده شده در ارتباط با تعرفه ها پرداخت نشدند.

ترامپ و تغییر سنت سیاست گذاری در کاخ سفید

در ساختار سیاسی آمریکا، رئیس جمهور اختیار اجرای بسیاری از سیاست های بزرگ اقتصادی را به تنهایی ندارد. طرح های پرهزینه معمولاً باید از مسیر نهادهای تخصصی دولت، بررسی بودجه ای و اقتصادی و در بسیاری موارد تصویب کنگره عبور کنند.

برای همین، در دولت های مختلف آمریکا، ایده های بزرگ اقتصادی معمولاً پیش از تبدیل شدن به برنامه رسمی، در ساختارهایی مانند دفتر مدیریت و بودجه، شورای مشاوران اقتصادی، وزارت خزانه داری و سایر دستگاه های اجرایی بررسی می شدند.

این البته به معنای آن نیست که رؤسای جمهور پیش از ترامپ هیچ گاه وعده انتخاباتی یا ایده آزمایشی مطرح نمی کردند. چنین اتفاقی در آمریکا سابقه داشته است.

تفاوت ترامپ بیشتر در شیوه و فراوانی مطرح کردن ایده های بزرگ، شخصی سازی وعده ها و فاصله میان اعلام سیاسی یک طرح و ارائه جزئیات کارشناسی و اجرایی آن دیده می شود.

ترامپ بارها ایده هایی را ابتدا به شکل مستقیم در سخنرانی ها مطرح کرده و بعد دولت یا متحدانش مجبور شده اند درباره منابع مالی، محدودیت های قانونی و امکان اجرای آنها توضیح دهند.

وعده جدید نیز نمونه روشنی از همین الگوست: ابتدا رقم بسیار بزرگ ۵ هزار دلار برای هر بزرگسال آمریکایی اعلام شده و پس از آن، بحث درباره اینکه چه کسانی مشمول می شوند، پول از کجا می آید و آیا کنگره با آن موافقت می کند آغاز شده است. حتی رویترز این پیشنهاد را از نظر قانونی و مالی هنوز «تأییدنشده» توصیف کرده است.

آیا وعده ترامپ «خرید رأی» است؟

از نظر سیاسی، زمان اعلام وعده قابل توجه است.

ترامپ آن را درست در آستانه انتخابات میان دوره ای و در همایش انتخاباتی جمهوری خواهان مطرح کرده و دریافت پول را به پیروزی جمهوری خواهان در انتخابات کنگره پیوند زده است.

به همین دلیل مخالفان ترامپ آن را نوعی وعده انتخاباتی بسیار مستقیم می دانند.

با این حال، از نظر حقوقی پرداخت وعده داده شده به تصویب احتمالی یک سیاست عمومی پس از انتخابات مربوط می شود و کارشناسان حقوقی درباره اینکه آیا چنین وعده ای مصداق قانونی رشوه انتخاباتی محسوب می شود یا نه، بحث دارند.

یک وعده جذاب برای رأی دهنده، اما پرهزینه برای دولت


۵ هزار دلار برای یک خانواده آمریکایی رقم کوچکی نیست. با درآمد متوسط یک کارمند تمام وقت، این مبلغ می تواند معادل چندین هفته درآمد باشد و طبیعتاً برای رأی دهنده جذاب است.

اما در سطح دولت، ماجرا کاملاً متفاوت است.

۵ هزار دلار برای یک نفر، زمانی که قرار است به حدود ۲۴۰ میلیون نفر پرداخت شود، تبدیل به بیش از یک تریلیون دلار هزینه می شود.

به همین دلیل بازارهای مالی نیز نسبت به این وعده کاملاً بی تفاوت نمانده اند. بازده اوراق خزانه آمریکا پس از اعلام وعده ترامپ اندکی افزایش یافت؛ اتفاقی که تحلیلگران آن را در کنار نگرانی های مربوط به تورم، کسری بودجه و هزینه احتمالی طرح ارزیابی کردند.

در مجموع، وعده ۵ هزار دلاری ترامپ را فعلاً نباید یک «طرح تصویب شده اقتصادی» دانست. این یک وعده سیاسی انتخاباتی است که در صورت پیروزی جمهوری خواهان، تازه باید مراحل قانونی و مالی آن طی شود.

در سوی جمهوری خواهان، وعده می تواند ابزاری برای تحریک رأی دهندگان و تبدیل درآمد تعرفه ها به یک پیام ملموس اقتصادی باشد؛ اما در سوی دموکرات ها، این سؤال مطرح است که آیا دولت آمریکا می تواند بیش از یک تریلیون دلار برای چنین طرحی فراهم کند بدون آنکه کسری بودجه، بدهی یا تورم افزایش یابد.

سابقه نیز به نفع ترامپ نیست: او پیش از این وعده پرداخت ۲ هزار دلار از محل درآمد تعرفه ها و همچنین «سود سهام DOGE» را مطرح کرده بود، اما هیچ کدام به پرداخت عمومی مورد وعده تبدیل نشدند.

بنابراین، در شرایط فعلی شاید دقیق ترین توصیف این باشد:

ترامپ به آمریکایی ها وعده ۵ هزار دلار داده است؛ اما هنوز مشخص نیست این پول از کجا خواهد آمد، چه کسانی آن را دریافت خواهند کرد و مهم تر از همه، آیا اصلاً امکان تبدیل این وعده انتخاباتی به یک برنامه اجرایی وجود دارد یا خیر.