دانش آموز پس از پایان تحصیلات دوره متوسطه و قبولی در دانشگاه، به عنوان دانشجو، وارد مرحله جدیدی از زندگی می‌شود. از این رو ورود به دانشگاه را می‌توان مقطعی بسیار حساس در زندگی جوانان با نشاط دانست که آغاز این دوره، تغییرات زیادی را در روابط اجتماعی و انسانی آنان به وجود خواهد آورد. خوابگاه دانشجویی مکانی برای سکونت و زندگی دانشجویان غیربومی، به عنوان خانه دوم آنان محسوب می‌شود و دانشجو باید در خوابگاه‌های دانشجویی زندگی متفاوتی را به دور از خانواده تجربه کند.

بنابر گفته پژوهشگران، دانشجویان ساکن در خوابگاه که هر یک از آنان اهل نواحی مختلف کشور هستند، سبک‌های زندگی متفاوتی دارند. قرار گرفتن فرهنگ‌های گوناگون در کنار یکدیگر، احتمال تنش و بروز درگیری را در بین دانشجویان و از سوی دیگر فرصت یادگیری و کسب تجربه را در زمینه‌های مختلف برای آنان فراهم خواهد کرد.

افراد ساکن در خوابگاه جوانان با انگیزه‌ای هستند که همواره در حال آموزش، دریافت زمینه‌های جدید، جامعه پذیری و پویایی هستند. این در حالی است که گروه‌های سنی غیرجوان، کمتر در چنین شرایطی قرار دارند. به عبارت دیگر، آن نوع پویایی و تغییرپذیری که درون گروه‌های جوان یک جامعه مشاهده می‌شود، بین میان سالان و بزرگ سالان کمتر مشهود است.

محققان کشورمان از واحد تهران مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی در مطالعه‌ای پژوهشی، کارکردهای مناسب آشکار و پنهان این نوع زندگی یعنی زندگی خوابگاهی را بررسی و تحلیل کرده‌اند.

برای انجام این پژوهش توصیفی و مردم‌نگارانه، پژوهشگران از مشارکت گروهی از دانشجویان ساکن خوابگاه‌های پردیس شهید مفتح شهر ری و مرکز آموزش‌ عالی شهید بهشتی تهران دانشگاه فرهنگیان بهره برده‌اند.

بر اساس نتایج این پژوهش، مهم‌ترین فرصت‌های زندگی خوابگاهی عبارت‌اند از آشنایی با مهارت و تجارب دیگران، پیشرفت تحصیلی، گسترش روابط اجتماعی و افزایش دوستی‌ها، توسعه روحیه همکاری و نظم‌پذیری، رقابتی‌شدن فعالیت‌ها، الزام به تعامل و رفتار همراه با مدارا، برخورد عینی با واقعیت‌های زندگی، تجربه زندگی منظم‌تر، افزایش سازگاری، تقویت صبر و تحمل، احساس استقلال بیشتر، یادگیری صرفه‌جویی، استقلال مالی و بلوغ اقتصادی، آشنایی با اقوام، مذاهب، فرهنگ و آداب و رسوم دیگر شهرها، تمایل در عمل به فرائض دینی.

در این خصوص، وحید رشیدوش، استادیار و پژوهشگر گروه مردم‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی واحد تهران مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی و دو همکار دیگرش می‌گویند: با توجه به حضور دانشجویان در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان که در آن افرادی با تنوع فرهنگی متفاوت، جغرافیا، قومیت، مذهب، موقعیت اجتماعی، وضع اقتصادی، و افکار و عقاید مختلف حضور دارند، تجربه یک زندگی مسالمت آمیز به دست آمده است. به گزارش سیناپرس، به عبارت دیگر تنوع قومیتی و زیست در کنار فرهنگ‌های مختلف یکی از جنبه‌های ارزشمند زندگی خوابگاهی است و آشنایی با اقوام و مذاهب دیگر، بسیاری از چالش‌های قومی و مذهبی موجود در جامعه را کمرنگ‌تر خواهد کرد.

آن‌ها می‌گویند: کارکرد آشکار خوابگاه، اسکان و استراحت و دور هم بودن دانشجویان در مدت حضور در خوابگاه است. اما از کارکردهای پنهان خوابگاه نیز می‌توان تقویت روحیه اجتماعی، همکاری، تشریک مساعی با دیگران، تقویت صبر و حوصله، اعتماد به نفس، آموختن تجارب و مهارت‌های زندگی، آشنایی با افراد و فرهنگ‌های گوناگون و آشنایی با سبک زندگی جدید را نام برد.

بر اساس این تحقیق که نتایج آن در نشریه «نامه انسان‌شناسی» که دو فصل نامه‌ای متعلق به انجمن انسان شناسی ایران است، منتشر گردیده است، نظر دانشجویان ساکن در خوابگاه بهترین منبع قابل استفاده برای برنامه ریزی در اداره امور خوابگاه‌ها است.

رشیدوش و همکارانش با توجه به نتایجی که از پژوهش خود به دست آورده‌اند، پیشنهاداتی را به شرح زیر برای استفاده بهینه از این ظرفیت‌ها ارائه داده‌اند:

– فراهم کردن محیطی در خوابگاه که دانشجویان بتوانند در اوقات فراغت خود، برخی از مهارت‌های زندگی را یاد بگیرند تا برای بهبود وضعیت زندگی فردی، اجتماعی و شغلی خود از آن استفاده کنند.

– افراد جامعه بدون داشتن مهارت‌های زندگی اجتماعی از جمله مهارت برقراری ارتباط و شیوه‌های مطلوب زندگی با دیگران، قادر به بهبود وضعیت زندگی خود نخواهند بود. از این رو مراکز آموزش عالی از جمله دانشگاه فرهنگیان می‌توانند با در نظر گرفتن کلاس‌های آموزشی یا تهیه کتاب و جزوه درباره مهارت‌های زندگی و شغلی، آگاهی دانشجویان را افزایش دهند تا دانشجویان در زندگی فردی و شغلی خود مدیریت بهتری داشته باشند.

– تهیه جزوه یا بروشور با عنوان مهارت‌های زندگی جمعی و در اختیار دانشجویان قرار دادن، در بدو ورود به خوابگاه.