اختصاصی کلانشهر: سمانه نگاه دکتری هواشناسی-نیما فریدمجتهدی دکتری آب وهواشناسی- «کاهش تراز آب دریای کاسپین»؛ یکی از هشدارهای تکرار شده طی سال های اخیر است. دریای کاسپین بزرگ ترین پهنه آبی محصور در خشکی میان ایران، جمهوری آذربایجان، روسیه، قزاقستان و ترکمنستان است.

سطح آب دریای کاسپین طی چند دهه اخیررو به کاهش رفته است. شاید برای شماری از شنوندگان این موضوع دغدغه ای ایجاد نکند و اینگونه متصور شوند که کاهش چند سانتی متری آب دریا چه اهمیتی دارد. اما واقعیت این است که کاهش تراز آب دریا، کیلومترها ساحل شنی ایجاد می کند. موضوعی که پیش از این در گزارش های منتشر شده رسانه ها از جمله کلانشهرمورد توجه قرار داشته و نسبت به کاهش تراز آب دریای کاسپین هشدار داده شده بود. حالا وضعیت به گونه ای نگران کننده شده که این موضوع مورد بحث دو تَن از روسای جمهور حاشیه این دریا هم شده است.
الهام علی اف رئیس جمهور آذربایجان که چند روز قبل در باکو میزبان ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه بود در جمع خبرنگاران گفت «از پنجره اتاقی که در آن مذاکره می کردیم، صخره هایی را به پوتین نشان دادم که همین دو سال پیش زیر آب بودند.»او با اشاره به تحلیل رفتن آب دریای کاسپین یادآور شد که «اکنون این صخره ها دست کم یک متر از آب بیرون هستند.»
رئیس جمهوری آذربایجان همچنین گفت با ولادیمیر پوتین توافق کرده است تا به اتفاق، وضعیتی را که به گفته وی در حال تبدیل شدن به یک فاجعه زیست محیطی است، مورد بررسی و ارزیابی قرار دهند.
اما یکی از مسائلی که پیرامون عقب نشینی دریا در سواحل گیلان، مازندران و گلستان ایران ایجاد کرده تشکیل کانون های جدید گسیل گرد و خاک به کرانه های جنوبی دریای کاسپین است.
در مورد این باند بیابانی گسیل دهنده گردوخاک چند نکته مهم است:
۱.وجود حجم بی انتهایی از مواد تشکیل دهنده توفان گردوخاک از ماسه و نمک در بسترهای زیرآب فعلی دریا است.
۲.جریان غالب باد شمالی در کرانه های جنوبی دریا است که اگر اقدامات احتیاطی پیرامون آن صورت نگیرد منجر به مسائل نگران کننده ای خواهد شد.
۳. تمرکز و تجمع مناطق جمعیتی این استان ها در سواحل دریا و مناطق پسکرانه ای آن که مشکلات موجود را دو چندان خواهد  کرد.

اما اهمیت فیلم پیش روی شما؛ این فیلم نشاندهنده برخواستن گردوخاک در اثر باد گرم شدید با جهت جنوبی در ساحل دستک در شهرستان آستانه استان گیلان است. نمونه ای کوچک از یک خیزش گرد و خاک محلی که در آن روز  خاص منجر به اختلال در تمامی امور در ساحل شده بود.
نمونه ای عینی از پتانسیل گسیل گردوخاک از سواحل برون زده از آب دریای کاسپین.