اختصاصی کلانشهر:سعیده موسوی- مرکز اسناد و کتابخانه ملی گیلان در هفتمین برنامه از سلسله برنامه‌های «بزرگداشت نام آوران کتابخانه ملی»، آیین نکوداشت محمدتقی پوراحمد جکتاجی، روزنامه نگار برجسته گیلان، شاعر، گیلان پژوه و مدیرمسئول مجله ی «گیله وا» روز یکشنبه سی و یکم فروردین ماه 1404 با حضور جمعی از چهره‌های فرهنگی،اجتماعی و سیاسی استان گیلان را در تالار مرکزی شهر رشت برگزار کرد.

 

در این مراسم که با حضور غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، هادی حق شناس استاندار گیلان، اسماعیل میرغضنفری فرماندار رشت، برخی اعضای شورای شهر رشت و جمعی از فرهیختگان، پژوهشگران، نویسندگان، دانشگاهیان و اهالی فرهنگ برگزار شد، از سال‌ها فعالیت علمی، فرهنگی و رسانه‌ای استاد محمدتقی پوراحمد جکتاجی(با نام ادبی م. پ. جکتاجی) تجلیل به عمل آمد.

 

باید در رشت میادینی به نام «آرسن»، «پورداوود» و «جکتاجی» داشته باشیم

 در ابتدای این مراسم سید هاشم موسوی، گیلان شناس به اهمیت این جلسه پرداخت و گفت: این گردهمایی نشان می‌دهد که گیلان و شهر رشت افرادی دلسوز پیدا کرده است. 

او افزود:باید این فرصت را مغتنم بشماریم و از خود سوال کنیم وقتی دیگران میدان «راسل» دارند چرا ما نتوانیم میدان «آرسن»، «پورداوود» و «جکتاجی» داشته باشیم؟

 موسوی با تمجید از آرسن میناسیان خَیر مسیحی مشهور در رشت گفت: باید یاد بگیریم از سرمایه‌های طبیعی، فرهنگی و تاریخی گیلان مراقبت کنیم و تردیدی نکنیم پویایی، سرزندگی و شادابی گیلان پژوهی امروز مدیون محمدتقی پورجکتاجی و افرادی شبیه او است.

این گیلان شناس اضافه کرد: جکتاجی مردی است که تمام وقت در گیلان و فرهنگ آن زندگی می‌کند و به تعبیر زنده یاد محمدعلی فروغی،ادای وظیفه را نسبت به سرزمینش، به کمال رسانده است.

موسوی افزود: خوشحالیم که می‌توانیم با صدای بلند در حضور دوستان و خانواده ایشان بگوییم که: استاد جکتاجی، شما مهمترین چهره ی گیلان شانسی و نماینده شایسته فرهنگ گیلان هستید و به گیلان هم باید بابت وجود شما تبریک گفت.

موسوی در ادامه گفت: هر کس به ما کنشگران عرصه ی فرهنگ مراجعه کند اولین جایی که او را ارجاع داده‌ایم دفتر و خانه ی آقای جکتاجی است، آنجا که نه تنها خشت اول گیلان شناسیِ روش مند که همچنان آخرِ گیلان شناسی است.

وی ادامه داد: ممنونِ استاد جکتاجی هستیم که مردم شناسی را راهی برای زیستن و بودن در این جهان انتخاب کرده است و انگار خوب دریافته است که ایران بدون مردم شناسی هرگز به جایی نخواهد رسید.

موسوی در پایان گفت: جکتاجی این را هم خوب می‌داند که جغرافیای ایران به شدت ویژه است و جغرافیا، فرهنگ‌های بسیار متنوعی را در این سرزمین تولید کرده است و بدین خاطر فرهنگ چنین کشوری را فقط و فقط با کمک مردم شناسی و تحقیقات مردم شناسی می‌توان بازتولید کرد.

بازتاب آرامش گیلان در آثار هنرمندان و نویسندگان

 

در ادامه این مراسم غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران به ایراد سخنرانی پرداخت و گفت: درسلسله برنامه‌های «بزرگداشت نام آوران کتابخانه ملی» که تا کنون برگزار شده است امروز اولین برنامه از این دست در خارج از استان تهران، برای رشت و استاد جکتاجی رقم خورده است.

 

او افزود: جکتاجی را منتهای کتابخانه و گیلان نمی‌دانم چون در دوران جوانی خدمات خوبی از او در کتابخانه ی ملی ثبت شده است.

امیرخانی اضافه کرد: برای اولین بار، تاریخِ جامعی از کتابخانه ی ملی نوشته‌اند که در سال 1357 منتشر شده است.

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران ادامه داد: آرامشی که در اقلیم گیلان وجود دارد در آثار هنرمندان و سرایندگان این سرزمین نیز می‌بینیم و حتی کسانی که راجع به این جا سروده‌اند نیز به همین گونه است.

مستندی درباره جکتاجی

در ادامه برنامه، مستندی درباره خدمات ماندگار استاد جکتاجی که در سال 1386 تهیه شده بود پخش شد که در آن بزرگان حوزه فرهنگ و ادب و هنر همچون فریدون پوررضا، ناصر مسعودی، شمس لنگرودی، فریدون نوزاد، محمدتقی بارور، بهمن مشفق، حسین محجوبی، علیرضا پنجه‌ای، فرامرز طالبی، محمود طیاری، محمد روشن و... در مورد ویژگی‌ها و تلاش‌های جکتاجی به بیان دیدگاه‌های خود پرداخته بودند.

 

درباره نیم قرن رفاقت

در بخش دیگری از این مراسم هوشنگ عباسی، شاعر، پژوهشگر، روزنامه نگار و گیلان شناس به ایراد سخنرانی پرداخت و گفت: دوستی من و جکتاجی سابقه 50 ساله دارد و از سال 1358 همکاری نزدیکی با «دامون» و پس از آن «گیله وا» داشتم.

این پژوهشگر افزود: جکتاجی به مثابه یک موسسه است چون از کارهای ساده فنی کتاب از صحافی گرفته تا چاپ را شخصا انجام می‌داد و بخش عمده کارهای انتشارات در دفتر کوچکش انجام می‌شد.

عشقِ بی‌پایان جکتاجی به گیلان

 

عباسی افزود: جکتاجی، گیلان و گیلان دوستی را به ما یاد داد و حد و اندازه‌ای برای عشق وی به گیلان، تاریخ، فرهنگ، جغرافیا، محیط زیست و اقلیم گیلان نمی‌توان متصور بود.

این پژوهشگر شناخته شده اضافه کرد: انرژی بسیار زیادی که آقای جکتاجی داشت را به ما جوانان آن دوره انتقال داد و «گیله وا» هم که یکی از کارهای این شخصیت است که البته تنها یک مجله نیست، بلکه یک دانشنامه است.

عباسی در پایان گفت: تمام کسانی که به این اقلیم عشق می‌ورزند می‌توانند مسایل گیلان را در شماره‌های مختلف مجله گیله وا ببینند.

زندگی بدون فرهنگ، معنا ندارد

هادی حق شناس، استاندار گیلان نیز یکی دیگر از حاضران و سخنرانان این مراسم بود.

استاندار در بخشی از اظهاراتش گفت: مهندسان و پزشکان کارشان مشخص است؛ مهندسان می‌سازند و پزشکان نیز برای سلامت ما تلاش وافی انجام می‌دهند اما زندگی بدون فرهنگ معنا ندارد.

حق شناس افزود: زندگی بدون باورها، سنت‌ها، موسیقی، نقاشی، فیلم و تئاتر معنا ندارد و صاحب فرهنگ هم مردم و کسانی هستند که فیلم می‌سازند،کتاب می‌نویسند و در رسانه‌ها مشغول فعالیت هستند.

استاندار گیلان ادامه داد: خوشبختانه، گیلان عزیز در این خصوص یکی از استان‌های پیشروی ایران است.

حق شناس در بخش دیگری از سخنانش گفت: این آمادگی در استان وجود دارد با همراهی شورای شهر، شهردار و اداره کل فرهنگ و ارشاد گیلان و دست اندرکاران فرهنگی به صورت ماهیانه و یا فصلی چنین همایش هایی را برای همه کسانی که آثار فرهنگی و هنری خلق کرده‌اند، برگزارکنیم.

داشتن بُرج و بارو نشانه تمدن نیست

استاندار گیلان افزود: اگر ما قدردان فعالان فرهنگی و هنری خود نباشیم، حتما آیندگان ما را نخواهند بخشید و در کنار این موضوع ما به خالقان چنین آثاری نیاز داریم تا کیفیت زندگی ما را بهبود ببخشند.

استاندار گیلان گفت: برخی از کشورهای عربی طی سال‌های گذشته تلاش زیادی کرده‌اند تا با ساخت و ایجاد برج و بارو برای خود تمدن بسازند در حالی که داشتن بُرج و بارو نشانه تمدن نیست و همه می‌دانند که همچنان تمدن متعلق به ایران و کشورهایی شبیه ماست که تاریخ چند هزار ساله دارند. او در پایان گفت: پیشینیان، این تمدن را برای ما ساختند، حتما ما هم می‌توانیم به همت شما، برای نسل حاضر و نسل بعدی تمدن ساز شویم.

تقدیر از مردی که خود را در کتاب‌ها غرق کرد

در پایان این مراسم محمدتقی جکتاجی هم بعد از دریافت لوح تقدیر، سخنانی را با حاضران در مراسم مطرح کرد و گفت: در زندگی‌ام هیچ وقت کاری را با هدف تقدیر و یا تکریم شدن انجام نداده‌ام.

این روزنامه نگار باسابقه اضافه کرد: دوست داشتم با ورود به کتابخانه ملی در حوزه کتاب، کتابداری، کتاب شناسی، تدریس کتابداری، مدیریت کتابخانه، حوزه ی نشر، حوزه ی کتاب فروشی و حوزه مطبوعات به نوعی شنا کنم اما این حوزه، دریایی بود که من در آن غرق شدم و هنوزم که هنوز است خودم را با کتاب سرگرم می‌کنم. او تاکید کرد البته کتاب برایم فقط سرگرمی نیست چون تولید اثر خوب و تاثیر آن را نباید نادیده گرفت.

 

گفتنی است استاد محمدتقی پوراحمد جکتاجی که با نام ادبی «م. پ. جکتاجی» شناخته می‌شود، متولد 1326 در رشت است و سال‌ها در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران فعالیت داشته است. او اکنون به عنوان هفتمین چهره فرهنگی در فهرست «نام آوران کتابخانه ملی» معرفی شده است؛ فهرستی که پیش از او نام هایی چون سیدعبدالله انوار، پوراندخت سلطانی شیرازی، محدث ارموی، کامران فانی، سیروس پرهام و مهدی محقق در آن به ثبت رسیده‌اند.

جکتاجی در کنار سابقه حرفه‌ای در کتابخانه ملی، حضوری پررنگ در حوزه‌های شعر، داستان نویسی، روزنامه نگاری و گیلان پژوهی داشته و از چهره‌های اثرگذار فرهنگ بومی شمال ایران به شمار می‌رود. انتشار روزنامه «دامون»، نشریه فرهنگی «گیله وا» و مجموعه گران سنگ «گیلان نامه» از جمله فعالیت‌های شاخص اوست.

جکتاجی، همچنین با مدیریت انتشارات «گیلکان»، زمینه انتشار ده‌ها عنوان کتاب از نویسندگان و پژوهشگران گیلانی را فراهم کرده است. کتاب تحلیلی «گیلان، استان آخر» از مهم‌ترین آثار او در زمینه بررسی مسائل و چالش‌های اجتماعی و فرهنگی استان گیلان محسوب می‌شود.