اختصاصی کلانشهر: اختلال و از دسترس خارج شدن «فوتبال ۳۶۰» در آستانه پخش زنده برنامه ای با اجرای عادل فردوسی پور، بار دیگر گمانه زنی ها درباره فشارها بر این رسانه را افزایش داده است. این اتفاق در شرایطی رخ داد که فردوسی پور شامگاه گذشته میزبان رضا جاودانی، مجری سابق و از جمله چهره های کنار گذاشته شده از تلویزیون، بود و پس از بروز اختلال در پلتفرم های داخلی، ناچار شد برنامه خود را از طریق یوتیوب، اینستاگرام و تلگرام ادامه دهد.

 

فردوسی پور در بخشی از این برنامه، بدون نام بردن از شخص یا نهاد خاصی، با لحنی احساسی گفت: «همه امکانات در اختیار شماست؛ یک رسانه را نمی توانید تحمل کنید؟» او همچنین مدعی شد: «پدر خودشان را درآوردند که یک چیزی از من پیدا کنند» و تاکید کرد که «هیچ وقت بله قربان گو نخواهد شد.»

 

او با کنایه به برخی برنامه های اینترنتی و تلویزیونی نیز گفت که «یک ریال به هیچ مهمانی پول ندادیم» و افزود که افتخار می کند چهره هایی مانند علی دایی و کریم باقری تنها با یک تماس در برنامه حاضر شدند.

عادل؛ از ستاره «۹۰» تا بنیان گذار «فوتبال ۳۶۰»

 

عادل فردوسی پور، مجری و گزارشگر سابق صداوسیما و استاد دانشگاه صنعتی شریف، یکی از محبوب ترین چهره های رسانه ای ایران در دو دهه اخیر محسوب می شود.

او پس از کنار گذاشته شدن از برنامه پرمخاطب «۹۰» و پایان همکاری اش با تلویزیون، فعالیت رسانه ای خود را به فضای آنلاین منتقل کرد و طی حدود چهار سال گذشته با راه اندازی «فوتبال ۳۶۰» تلاش کرد مدل جدیدی از رسانه ورزشی دیجیتال را شکل دهد؛ رسانه ای که به سرعت توانست بخش مهمی از مخاطبان سابق برنامه «۹۰» را با خود همراه کند.

 

آیا پای شکایت صداوسیما و ساترا در میان است؟

 

هرچند تاکنون هیچ توضیح رسمی درباره علت این اختلال منتشر نشده، اما برخی رسانه ها از جمله «عصر ایران» به شکایت های پیشین صداوسیما علیه عادل فردوسی پور و مجموعه «فوتبال ۳۶۰» اشاره کرده اند و آن را یکی از دلایل احتمالی این اتفاق دانسته اند.

 

در این زمینه، دو سناریوی اصلی مطرح است؛ نخست اختلافات حقوقی بر سر حق پخش و انتشار محتوای ورزشی و دوم موضوع مجوزهای صوت و تصویر فراگیر و نظارت «ساترا». با این حال، تاکنون هیچ نهاد رسمی ارتباط این موضوعات با اختلال اخیر «فوتبال ۳۶۰» را تایید نکرده است.

 

اختلافی قدیمی؛ از دوران «۹۰» تا امروز

در عین حال، نمی توان از کنار این احتمال نیز به سادگی عبور کرد که تشدید اختلافات میان عادل فردوسی پور و امیر قلعه نویی در هفته های اخیر، در شکل گیری فضای کنونی بی تاثیر باشد.

روابط فردوسی پور و قلعه نویی از سال ها قبل و دوران اجرای برنامه «۹۰» فراز و نشیب های فراوانی داشته و اختلافات میان دو طرف موضوع تازه ای نیست.

امیر قلعه نویی که اکنون دومین دوره حضور خود روی نیمکت تیم ملی را سپری می کند، نخستین بار بین سال های ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۶ هدایت تیم ملی را برعهده داشت و در جام ملت های آسیا ۲۰۰۷ روی نیمکت ایران نشست. تیم ملی در آن رقابت ها در مرحله یک چهارم نهایی و در ضربات پنالتی برابر کره جنوبی از دور مسابقات کنار رفت. انتقادهای مطرح شده در آن سال ها، از جمله نقدهای صریح برنامه «۹۰» و عادل فردوسی پور نسبت به عملکرد تیم ملی و کادر فنی، به یکی از نقاط پرتنش در روابط دو طرف تبدیل شد.

پس از نزدیک به ۱۶ سال، قلعه نویی در اسفند ۱۴۰۱ بار دیگر به عنوان سرمربی تیم ملی انتخاب شد؛ انتخابی که از همان ابتدا موافقان و مخالفان زیادی داشت.

اختلافات اما پس از جام جهانی ۲۰۲۶ بار دیگر پررنگ شد. قلعه نویی عملکرد تیم ملی و شرایط منتهی به این مسابقات را قابل دفاع می داند و معتقد است تیم در شرایطی متفاوت و دشوار پا به رقابت ها گذاشت. در مقابل، در برنامه های «فوتبال ۳۶۰» نتایج تیم ملی با سه تساوی و عدم صعود به مرحله حذفی، دستاورد قابل قبولی ارزیابی نشد و انتقادهای تندی نسبت به عملکرد فنی تیم مطرح شد؛ موضوعی که بار دیگر تنش ها میان دو طرف را تشدید کرد.

فردوسی پور و برخی کارشناسان حاضر در برنامه اش، عملکرد فنی تیم ملی را مورد نقد قرار دادند؛ انتقاداتی که با واکنش تند قلعه نویی و شماری از بازیکنان تیم ملی روبه رو شد. در مقابل، کادر فنی و برخی ملی پوشان معتقد بودند که منتقدان، شرایط ویژه کشور، محدودیت های ناشی از فضای جنگی ناشی از حملات آمریکا و اسرائیل، دشواری های آماده سازی، لغو  برنامه های تدارکاتی و مشکلات مرتبط با سفر و اخذ ویزای آمریکا را در ارزیابی عملکرد تیم ملی نادیده گرفته اند.

 

از انتقاد فنی تا جدال بر سر وطن دوستی

اختلاف میان دو طرف در هفته های اخیر وارد ابعاد سیاسی و اجتماعی نیز شده است.

پس از آنکه قلعه نویی، برخی منتقدان تیم ملی را با ادبیاتی تند مورد خطاب قرار داد و از «ضدیت با منافع ملی» سخن گفت، فردوسی پور در برنامه خود تاکید کرد که انتقاد از عملکرد فنی تیم ملی به معنای ضدیت با ایران نیست و «فوتبال نباید سیاسی شود.»

او همچنین در واکنش به برخی اظهارات مطرح شده، با کنایه گفت که تا جایی که اطلاع دارد، سرمربی تیم ملی هنگام جنگ چهل روزه آمریکا با ایران در خارج از کشور حضور داشت. در مقابل، قلعه نویی این ادعا را رد کرد و توضیح داد که برای دیدار با بازیکنان لژیونر در خارج از کشور حضور داشته که جنگ رخ داد و به دلیل لغو پروازها و مشکلات سفر، امکان بازگشت سریع به ایران را نداشته است. او همچنین برخی روایت ها درباره اقامت در ویلای شخصی در ترکیه را «کذب» خواند.

 

افشاگری درباره پاداش ۱۴۰ میلیاردی سرمربی تیم ملی

از سوی دیگر، افشاگری های «فوتبال ۳۶۰» درباره پاداش صعود تیم ملی به جام جهانی نیز به یکی از محورهای اختلاف تبدیل شد.

بر اساس گزارش های منتشرشده در این رسانه، از مجموع حدود ۳۵۰ میلیارد تومان بودجه در نظر گرفته شده برای پاداش صعود تیم ملی ایران به جام جهانی ۲۰۲۶، حدود ۱۴۰ میلیارد تومان به امیر قلعه نویی اختصاص یافته است؛ رقمی که معادل ۴۰ درصد کل بودجه پاداش محسوب می شود.

 

در این گزارش ها همچنین ادعا شده بود که سقف پاداش پرداختی به هر یک از بازیکنان و اعضای کادرفنی بین ۵ تا ۷ میلیارد تومان بوده و بر این اساس، پاداش سرمربی تیم ملی چندین برابر سایر اعضای تیم برآورد می شود. «فوتبال ۳۶۰» همچنین مدعی شده بود که تاکنون حدود ۷۰ میلیارد تومان از این مبلغ به قلعه نویی پرداخت شده است.

 

در مقابل، فدراسیون فوتبال و شخص امیر قلعه نویی روایت متفاوتی ارائه کرده اند. سرمربی تیم ملی در گفت وگویی تلویزیونی اعلام کرد که قرارداد او با فدراسیون برای هدایت تیم ملی حدود ۳۰ میلیارد تومان بوده؛ رقمی که به گفته او از قرارداد برخی سرمربیان لیگ برتری نیز کمتر است. قلعه نویی همچنین تاکید کرد که با توجه به شرایط کشور، پاداش خود را از ارزی، به صورت ریالی پذیرفته و بخشی از انتقادهای مطرح شده درباره ارقام پرداختی را نادرست دانست.

 

با این حال، انتشار این گزارش ها و بازتاب گسترده آن بین کاربران فضای مجازی باعث واکنش های تندتری از سوی قلعه نویی شد و به یکی از جدی ترین نقاط اختلاف میان «فوتبال ۳۶۰» و سرمربی تیم ملی تبدیل شد.

 

 

بازتاب دوقطبی های سیاسی در فوتبال؟

 

همچنین بخشی از این تنش ها را باید در چارچوب دوقطبی های شکل گرفته در فضای سیاسی و اجتماعی سال های اخیر ایران بررسی کرد. این اختلافات بویژه بعد از اعتراضات۱۴۰۱ تشدید شد و بعد از اعتراضات دی ماه سال گذشته و وقوع جنگ بین ایران و آمریکا و اسرائیل، مخالفت و یا موافقت با تیم ملی فوتبال و شماری از بازیکنان به بخش جدایی ناپذیر فعالیت شماری از کاربران فضای مجازی تبدیل شد. مخالفان هنگام باختهای تیم ملی و همچنین موفقیتهایش، بازیکنان تیم را با جملاتی مانند «مردمی نبودن» «حکومتی بودن» مورد آزار قرار می دهند و طرفداران تیم ملی هم آنها را وطن پرست و سربازان میهن می دانند. 

در این میان، عادل فردوسی پور هم بارها در برنامه اش تاکید کرد که برچسب هایی مانند «بی وطنی» یا «ضدیت با ایران» نباید جایگزین پاسخگویی به نقدهای فنی شود.

 

پرسشی که همچنان بی پاسخ مانده است

 

با این حال، تاکنون موضع گیری رسمی منتشر نشده که نشان دهد اختلافات عادل فردوسی پور با امیر قلعه نویی یا انتقادهای مطرح شده از تیم ملی، ارتباط مستقیمی با اختلال ایجادشده برای «فوتبال ۳۶۰» داشته است. همچنین درباره نقش احتمالی شکایت صداوسیما یا دیگر نهادها نیز هنوز اطلاع رسانی صورت نگرفته و تمامی سناریوهای مطرح شده در حد گمانه زنی های رسانه ای باقی مانده است.

 

به همین دلیل، این پرسش همچنان پابرجاست که اختلال در «فوتبال ۳۶۰» صرفاً یک مشکل فنی یا حقوقی بوده یا باید آن را در چارچوب مناقشات گسترده تر رسانه ای و فوتبالی ماه های اخیر تحلیل کرد.