اختصاصی کلانشهر:  مسعود پزشکیان، رئیس جمهور، در گفت وگوی تلویزیونی به مناسبت هفته دولت، در پاسخ به پرسشی درباره مطالعاتش، از کتاب «فراجامعه؛ چگونه ده هزار سال جنگیدن، انسان ها را وادار کرد که عالی ترین نوع همکاری را در کره زمین پیاده کنند» به عنوان آخرین کتابی که مطالعه کرده است، نام برد؛ اثری نوشته پیتر تورچین، پژوهشگر و استاد علوم اجتماعی آمریکایی که در آن با بررسی هزاران سال تاریخ بشر، تأثیر جنگ ها و فشارهای نظامی بر شکل گیری جوامع پیچیده، نهادهای حکومتی و افزایش همکاری میان انسان ها را بررسی می کند.

در گفت وگوی تلویزیونی امشب رئیس جمهور با مردم، خبرنگار از مسعود پزشکیان پرسید که غیر از قرآن و نهج البلاغه، کتاب دیگری هم مطالعه می کند یا خیر؟

پزشکیان در پاسخ گفت: «تا دلتان بخواهد. فکر می کنید همه حرف هایی که می زنم، فقط از همین منابع است؟»

خبرنگار سپس از رئیس جمهور درباره آخرین کتابی که مطالعه کرده است پرسید و پزشکیان پاسخ داد: «آخرین کتابی که خواندم «فراجامعه» نویسنده آمریکایی، پیتر تورچین، بود.»

«فراجامعه» درباره چیست؟

کتاب «فراجامعه» با عنوان کامل «چگونه ده هزار سال جنگیدن، انسان ها را وادار کرد که عالی ترین نوع همکاری را در کره زمین پیاده کنند» نوشته پیتر تورچین است و نخستین بار در سال ۲۰۱۵ منتشر شده است.

تورچین در این اثر تلاش می کند با بررسی روند تاریخی شکل گیری جوامع انسانی توضیح دهد که چگونه جنگ های طولانی و فشارهای ناشی از درگیری های نظامی، انسان ها را به سمت ایجاد ساختارهای اجتماعی پیچیده تر و همکاری گسترده تر سوق داده است.

نویسنده با استفاده از داده های تاریخی و تحلیل های اجتماعی، این فرض را بررسی می کند که جنگ، در کنار آثار مخرب خود، در برخی دوره های تاریخی به عاملی برای سازمان یافتگی بیشتر جوامع، شکل گیری نهادهای قدرتمندتر و افزایش همکاری میان گروه های انسانی تبدیل شده است.

یکی از محورهای اصلی کتاب، تأثیر فشارهای نظامی بر شکل گیری ساختارهای سیاسی و اجتماعی است. از نگاه تورچین، جوامعی که با تهدیدهای مستمر روبه رو بوده اند، ناچار شده اند برای بقا، ساختارهای منسجم تری ایجاد کنند و توانایی خود را برای بسیج منابع و همکاری میان اعضای جامعه افزایش دهند.

تأکید بر نقش رهبران در شرایط بحرانی

تورچین همچنین در «فراجامعه» به نقش رهبری در جوامع درگیر جنگ و بحران می پردازد. بر اساس ایده مطرح شده در کتاب، شرایط بحرانی می تواند نیاز به رهبران توانمند برای سازمان دهی جامعه، تصمیم گیری سریع و ایجاد هماهنگی میان گروه های مختلف را افزایش دهد.

از سوی دیگر، نویسنده تأثیر جنگ های مشترک بر شکل گیری هویت جمعی و افزایش احساس تعلق به یک جامعه را نیز مورد بررسی قرار می دهد؛ فرآیندی که می تواند زمینه همکاری بیشتر افراد برای مقابله با تهدیدهای مشترک را فراهم کند.

«فراجامعه» در مجموع تلاش می کند تاریخ تمدن را از زاویه ای متفاوت بررسی کند؛ اینکه چگونه هزاران سال رقابت و جنگ میان گروه های انسانی، در کنار هزینه های سنگین خود، به تدریج به ایجاد جوامع بزرگ تر، سازمان یافته تر و دارای ظرفیت بالاتر برای همکاری منجر شده است.

دو ترجمه از کتاب در ایران


این کتاب در ایران نیز با ترجمه های مختلف منتشر شده است. یکی از نسخه ها با ترجمه محمود فرشته نژاد و در ۳۸۳ صفحه توسط انتشارات تألیف منتشر شده است.

نسخه دیگری از «فراجامعه» با ترجمه محمد خسروانیان توسط انتشارات علم منتشر شده و ۲۹۰ صفحه دارد.

انتخاب این کتاب از سوی پزشکیان، با توجه به اینکه بخش قابل توجهی از گفت وگوی اخیر او به شرایط جنگی کشور، ضرورت افزایش تاب آوری، حفظ انسجام اجتماعی و تقویت همکاری میان مردم و مسئولان اختصاص داشت، از جمله بخش های قابل توجه گفت وگوی تلویزیونی رئیس جمهور بود.

در این ارتباط بیشتر بخوانید:

متن کامل گفت وگوی تلویزیونی رئیس جمهور پزشکیان با مردم:

رئیس جمهور: نرخ سوم بنزین بیش از ۱۰ هزار تومان نخواهد شد