پس از محاصره دریایی جنوب، نوبت به دریای کاسپین در شمال ایران رسید؛ ماموریت جدید آمریکا برای محدود کردن مسیرهای تجاری و تسلیحاتی ایران با نیروی ویژه «دروازه آهنین»

اختصاصی کلانشهر: ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) از صدور دستور تشکیل یک نیروی ویژه با عنوان «دروازه آهنین» (Iron Gate) خبر داد؛ نیرویی که مدعی است مأموریت آن حمایت از تلاش‌های آمریکا برای جلوگیری از استفاده ایران از مسیرهای زمینی و دریای کاسپین برای انتقال تسلیحات و تجهیزات اعلام شده است.

به گزارش سنتکام، این نیروی ویژه حدود ۲۰ نیروی نظامی و غیرنظامی را در بر می‌گیرد و قرار است با سازمان‌ها و نهادهای دولتی آمریکا برای شناسایی و مقابله با مسیرهای انتقال تسلیحات و فناوری‌های مورد استفاده ایران همکاری کند.

بر اساس ادعای سنتکام، ماموریت این نیرو علاوه بر مقابله با انتقال تسلیحات پیشرفته، شامل جلوگیری از جابه‌جایی کالاهای دومنظوره و اقلام مشمول تحریم و همچنین شناسایی جریان‌های مالی غیرقانونی است.

طبق گزارش منتشرشده، نیروی «دروازه آهنین» در شهر تمپا در ایالت فلوریدا مستقر خواهد شد و وظیفه هماهنگی میان نهادهای مختلف آمریکا را بر عهده خواهد داشت. بنابراین، تشکیل این نیرو به معنای استقرار یک واحد نظامی ۲۰ نفره در مرزهای ایران نیست.

سنتکام همچنین مدعی شده است که محاصره دریایی ایران از زمان ازسرگیری آن، مانع از صادرات بیش از ۲۵ میلیارد دلار نفت ایران شده است. این رقم، برآورد اعلام‌شده از سوی فرماندهی مرکزی آمریکا است و تاکنون به‌عنوان آمار مستقلی از میزان خسارت اقتصادی ایران تیید نشده است.

تشکیل نیروی «دروازه آهنین» در شرایطی اعلام شده که آمریکا علاوه بر محدود کردن مسیرهای صادرات نفت ایران از طریق دریا، به دنبال افزایش نظارت بر مسیرهای زمینی و دریای  کاسپین نیز است؛ مسیری که می‌تواند در انتقال کالا، تجهیزات و فناوری میان ایران و کشورهای منطقه نقش داشته باشد.


چرا دریای کاسپین برای ایران اهمیت دارد؟

توجه سنتکام به دریای  کاسپین در شرایطی است که این پهنه آبی طی ماه‌های گذشته به یکی از مسیرهای مهم تجاری ایران، به‌ویژه برای تامین کالاهای اساسی و واردات از روسیه، تبدیل شده است.

ایران از طریق بنادر شمالی خود، از جمله بندر انزلی، امیرآباد و نوشهر، با بنادر روسیه در دریای  کاسپین ارتباط دریایی دارد. در سمت روسیه نیز بنادر آستراخان و ماخاچ‌قلعه از مبادی مهم انتقال کالا به ایران محسوب می‌شوند.

این مسیر در ماه‌های گذشته، به‌ویژه در حوزه واردات غلات و محصولات کشاورزی، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. گندم، جو و ذرت از جمله کالاهایی هستند که از روسیه به ایران منتقل می‌شوند و در تامین نیازهای غذایی و نهاده‌های موردنیاز کشور نقش دارند.

بر اساس گزارش الجزیره در سپتامبر ۲۰۲۶، سهم بنادر شمالی ایران از جابه‌جایی کالاهای اساسی از حدود ۱۸ درصد در سال‌های پیش از جنگ به حدود ۳۰ درصد افزایش یافته است. همچنین ورود کانتینر به بنادر  کاسپین در پنج ماه نخست سال جاری ایران، در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، ۵۰ درصد رشد داشته است.

افزایش مبادلات دریایی ایران و روسیه نیز در آمارهای حمل‌ونقل دریایی قابل مشاهده است. گزارش لوموند با استناد به داده‌های شرکت Windward نشان می‌دهد که تعداد کشتی‌های باری و نفتکش‌های روسی در آب‌های نزدیک ایران طی شش ماه پس از آغاز جنگ، ۱۳ درصد افزایش یافته است.

از این منظر، دریای  کاسپین تنها یک مسیر برای انتقال احتمالی و ادعایی  تجهیزات نظامی نیست، بلکه یکی از گذرگاه‌های مهم تامین کالاهای موردنیاز اقتصاد و بازار مصرف ایران به شمار می‌رود.

به همین دلیل، تلاش آمریکا برای ادامه محاصره مردم ایران که در حقوق بین الملل هیچ مبنایی ندارد و از  مصادیق جنایت جنگی محسوب می‌شود برای کنترل  مسیرهای دریایی و زمینی انتقال کالا به ایران می‌تواند علاوه بر مبادلات نظامی، تجارت غیرنظامی و زنجیره تامین کالاهای اساسی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

پیامدهای انسانی و حقوقی محاصره دریایی آمریکا

در کنار پیامدهای اقتصادی و تجاری محاصره دریایی ایران، ابعاد حقوقی و انسانی این اقدام نیز قابل توجه است. بر اساس حقوق بین‌الملل و قواعد حاکم بر مخاصمات مسلحانه در دریا و ماده ۸ اساسنامه رم دیوان کیفری بین‌المللی، محاصره دریایی باید تابع ضوابط مشخصی از جمله رعایت اصل تناسب، جلوگیری از آسیب بیش از حد به غیرنظامیان و فراهم کردن امکان عبور کمک‌های بشردوستانه و کالاهای ضروری باشد. 
همچنین بندهای ۱۰۲ و ۱۰۳ دستورالعمل سن‌رمو درباره ممنوعیت محاصره‌ای که موجب گرسنگی غیرنظامیان یا آسیب نامتناسب به آنها شود و لزوم عبور کالاهای ضروری و استفاده از گرسنگی دادن به غیرنظامیان به‌عنوان ابزار جنگی و جلوگیری عامدانه از رسیدن اقلام ضروری برای بقای آنها نیز می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد.

 این موضوع با توجه به وابستگی بخشی از نیازهای غذایی، دارویی و صنعتی ایران به واردات، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا محدودیت در مسیرهای تأمین کالا، حتی در صورت هدف قرار دادن منابع درآمدی یا ظرفیت‌های نظامی، می‌تواند مستقیماً بر زندگی روزمره مردم، دسترسی به کالاهای اساسی و هزینه‌های معیشت خانوارها تأثیر بگذارد.